ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ١٩٣
نوميد شد از بهتر شدن بيش پرهيز نكند[١] و دارو نخورد[٢] وليكن آرزو برد تا بزيد.[٣] همچنين مؤمن موحّد[٤] تا امّيد دارد كه مسلمان بميرد،[٥] دست از معاصى بدارد[٦] و جهد كند تا طاعت كند هرچند بر نفس وى دشوار آيد.[٧] چون بنده بيش جهد نتواند كردن، دليل آن بود كه[٨] امّيد نمىدارد به[٩] مسلمانى مردن وليكن چون در دل[١٠] آرزوى مسلمان[١١] مردن بيند، آن آرزو را امّيد پندارد.
ديگر مثال آن بود كه مولى عزّ و جلّ آرزوى زهر از تنهاى آدميان برداشت[١٢] تا هيچكس را آرزوى زهر نيايد و آرزوى غذاهاى خوش بنهاد كه آدمى هرچند بداند كه اين غذاهاى[١٣] خوش مرا زيان دارد، چون شهوت چيره بود [b ١٢٥] بخورد با خطر بيمار شدن. و كس بود كه بيمار شده باشد و داند كه اگر من اين غذاى[١٤] خوش بخورم بيمارى من زيادت شود با خويشتن برنيايد و بخورد. و از ستوران آرزوى آنچه مر ايشان را زيان دارد، برداشت، چه[١٥]- مر ايشان را خرد نبود. آنگه عاقبت انديشدى كه اگر ما اين بخوريم ما را زيان دارد، لاجرم مولى عزّ و جلّ طبع ايشان را چنان آفريد كه بدانچه مر ايشان را زيان دارد بگرايند، پس مرد را يقين نيست كه اگر ازين چيزهاى خوش كه بخورم بيمار خواهم شد مىخورد و غافل است از آنكه ديگر اين چيزهاى خوش، طبع را محرور كرده است، چون ديگر بخورد بيمار خواهد شد. ناگاه بيمار شود، او را معلوم گردد از خوردن چيزهاى خوش هرچند خوش آينده بود ضرر كرد و بيمار شد. چون بيمار شد با وجود آنكه بداند كه از خوردن داروهاى تلخ نيك خواهد شد از بيم بيمارى و مرگ
[١] - نه پرهيز تواند كردن.
[٢] - و نه دارو تواند خوردن.
[٣] - آرزو بود كه بزيد.
[٤] - ندارد.
[٥] - بر مسلمانى مردن.
[٦] - بازدارد.
[٧] - و اگرچه جهد بر وى دشوار آيد.
[٨] -+ وى.
[٩] - بر.
[١٠] -+ وى.
[١١] - مسلمانى.
[١٢] - برداشته است.
[١٣] - غذا.
[١٤] - خورد.
[١٥] (*). به جاى عبارت داخل علامت دو ستاره*--*[ چه مر ايشان را ... ناخوش آيد بخورد] درP بدينگونه آمده است: چه مر ايشان را چنان آفريد كه بدان چه مر ايشان را زيان دارد نگرايند مر او را چون مرد را خرد قوّت دارد و اسير شهوت نبود از خوردنى كه وى را زيان دارد هرچند خوش بود با آنكه داند كه هر آينه مردنيست و هيچ امّيد نامردن نى، و با آنكه او را يقين نيست كه اگر اين خورد خوش بخورد هر آينه بيمار شود يا اگر اين داروى تلخ بخورد هر آينه بهتر شود با اين همه از بيم بيمار شدن دست از خورد خوش باز مىدارد.