معصيت شرم ندارد و اين را «مخذول» و «مدبر» خوانند.[١] با اين‌چنين كس صحبت نبايد داشتن‌[٢] چه از رسول- ٧-[٣] در[٤] خبر آمده است: «كن مع اللّه على المدبر». با خداى باش بر[٥] مدبر. معنى آن بود- و اللّه اعلم- كه چون مى‌بينى كسى كه ورا مولى عزّ و جلّ‌[٦] به توفيق و عصمت عزيز نمى‌گرداند تو نيز با وى صحبت [a ١٢] مدار، چه‌خبر ديگر آمده است كه‌[٧] رسول- صلى اللّه عليه و سلّم-[٨] گفت: «تحبّبوا الى اللّه ببغض اهل المعاصى، و تقرّبوا اليه بالبعد منهم، و التمسوا رضاه بسخطهم». فارسى‌[٩] اين بود كه خويشتن را دوست گردانيد به نزد مولى تعالى به دشمن داشتن اهل معصيت‌[١٠] و نزديكى جوييد به نزد مولى عزّ و جلّ به دورى از اهل معصيت و بجوييد خشنودى مولى عزّ و جلّ‌[١١] به خشم اهل معصيت.

و ديگر[١٢] آن بود كه با زن و فرزند معاملت چگونه كند و با همسايگان‌[١٣] و به وقت خريدن و فروختن هم‌چنين. و اصل شناخت اين معاملت‌ها خبر رسول است‌[١٤]- صلّى اللّه عليه و سلم- كه گفت: «ان تحب للنّاس ما تحبّه لنفسك». با مردمان چنان معاملت كنى‌[١٥] كه گر[١٦] با تو كنند ترا خوش آيد.[١٧] و هريكى را ازين معاملت‌ها به جاى‌[١٨] وى ياد كنيم. ان شاء اللّه تعالى.

ديگر[١٩] علم حال باطن آن بود كه حال باطن خويش بشناسد كه در چه حال است؟ در يقين يا در شك. چه بسيار كس بود[٢٠] كه در شك بود و وى‌[٢١] يقين پندارد. چه اهل معرفت چنين گفته‌اند كه‌[٢٢] «ظاهر الشك يشبه اليقين، و ليس بيقين». و «ظاهر اليقين يشبه الشكّ [b ١٢]، و ليس بشك». پارسى اين بود كه ظاهر شك به يقين ماننده بود و آن يقين نبود و ظاهر يقين به شك ماننده بود و آن شك نبود. و معنى اين‌

[١] - مخذول خوانند و مدبر.

[٢] - داشت.

[٣] - صلى اللّه عليه و سلّم.

[٤] -« در» ندارد.

[٥] - از.

[٦] - مولى تعالى وى را.

[٧] - از.

[٨] - كه گفت.

[٩] - از.

[١٠] - معاصى.

[١١] - مولى تعالى.

[١٢] -+ علم حال.

[١٣] - با زن و فرزند بدانى كه چگونه معاملت بايد كردن و با همسايه.

[١٤] - خبر است از رسول.

[١٥] - كن.

[١٦] - اگر.

[١٧] - به جاى« ترا خوش آيد»، پسند كنى.

[١٨] - جايگاه.

[١٩] - و ديگر.

[٢٠] - باشند.

[٢١] -« وى» ندارد.

[٢٢] -« كه» ندارد.