و خواجه شقيق‌[١] در تأويل اين آيت كه‌[٢] «وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ، لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ» [الشّورى/ ٢٧]. چنين گفته است‌[٣] كه اگر مولى عزّ و جلّ‌[٤] همگان‌[٥] را روزى بى‌رنج كسب‌[٦] رسانيدى به فتنه‌ها افتادندى كه رنج كسب بسيار كس را سبب سلامت است. و آن‌كه به خبر آمده است:[٧] «إنّ اللّه يبغض الشباب الفارغ». خداى‌[٨] تعالى دشمن دارد جوان فارغ را.

معنى همين است‌[٩] كه چون به كار دين مشغول نباشد و كسب‌[١٠] نكند تنش فضول شو [د].[١١]

و خواجه حكيم- رحمه اللّه- چنين گفته است: «انّ الشّباب و الفراغ‌[١٢] و الجده مفسدة الدّين».[١٣]

جوانى و بيكارى و خواسته‌		ازين سه بود دينها كاسته‌

و به حكايت شنيدم از پيرى‌[١٤] كه زبيده خاتون زن هارون الرّشيد- رحمة اللّه عليهما-[١٥] دهى كه ورا اقطاع بود،[١٦] به ده هزار دينار به قباله داده بود و ملخ بيامد و غلّه‌[١٧] را بخورد. و خواجگان آن ده همه‌[١٨] بيامدند و به نظر خواستن. و زبيده بر منظرى نشسته بود و دوك مى‌رشت.[١٩] يكى را از آن [b ١٠١] پيران‌[٢٠] چشم بر وى افتاد. پرسيد:[٢١] آن كيست كه دوك مى‌ريسد؟ خبر دادند كه زبيده است. گفتند: بياييد تا بازگرديم و غم زر خوريم كه زن كه دوك‌[٢٢] ريسد، ما را نظر كى كند. چون زبيده ديد كه بازگشتند، كسى را بفرستاد كه‌[٢٣] آن مردمان كيانند و به چه‌كار آمده‌اند[٢٤] و چرا بازگشتند؟ آمدند و گفتند[٢٥]

[١] -+ رحمة اللّه تعالى.

[٢] -+ خداى تعالى فرموده است.

[٣] - گفته‌اند.

[٤] - تعالى.

[٥] - همه‌گنان(- همگنان).

[٦] - بى‌رنج كسب روزى.

[٧] - آمده است به خبر از رسول صلى اللّه عليه و سلّم كه فرمود.

[٨] - يعنى+ خداى.

[٩] - همين معنى دارد.

[١٠] -+ نيز.

[١١] -+ و به فضولى مشغول شود چه.

[١٢] -T :+« و الحمام».

[١٣] -+ اى مفسده.

[١٤] - بزرگى.

[١٥] -« رحمة اللّه عليهما» ندارد.

[١٦] - مرديهى را كه ملك او بود.

[١٧] -+ هاى آن ده.

[١٨] -« همه» ندارد.

[١٩] - مى‌ريست.

[٢٠] - يكى از پسران را.

[٢١] -+ كه اين.

[٢٢] -+ مى.

[٢٣] -+ بنگر.

[٢٤] - آمده بودند.

[٢٥] - آن‌كس آمد و گفت.