آورده‌اند[٥] كه روزى خواجه سعيد اقطع- رحمة اللّه عليه- از پيش جوانى آراسته بگذشت.[٦] تن وى را آرزوى آن جوان كرد.[٧] ناگاه بانگ «دزدا دزد» برخواست.[٨] چون خواجه‌[٩] را يك دست نبود، تهمت بر وى نهادند[١٠] و آن جوان‌[١١] را كه‌[١٢] آرزو كرده بود به همان زندان برده بودند كه خواجه را[١٣] به نزديك محتشمى كه در آن‌[١٤] زندان بود. چون‌[١٥] خواجه به زندان اندر آمد، آن محتشم مر خواجه‌[١٦] را بخواند. چون بنشست، ديد همان جوان‌[١٧] كه وى‌[١٨] آرزو كرده بود، مناجات [a ٩٦] كرد. گفت:[١٩] الهى چون اين جوان‌[٢٠] روزى من خواسته‌[٢١] بود، اين چوب و زندان و بند چيست؟ آوازى شنيد كه ما دوستان را نعمت با محنت بياميزيم تا به نعمت مشغول نشوند و ما را فراموش نكنند.

ببايد دانستن كه حقيقت نعمت آن است كه بنده به باطن به خداى تعالى‌[٢٢] مشغول بود كه چون به عين‌[٢٣] نعمت يا به عين‌[٢٤] محنت مشغول شود در عقوبت افتد. مثالش اين‌[٢٥] بود كه آن‌كه‌[٢٦] به نزد سلطان عزيز بود مرو را در مجلس خود بار دهد و چون روى گران كرد،[٢٧] بار ندهد؛ بعضى را[٢٨] در بوستان‌[٢٩] بازدارند و بعضى را[٣٠] در زندان. آن‌كس كه خرد دارد، بيند[٣١] كه او را در[٣٢] مجلس سلطان بار نيست، داند كه در عقوبت است‌

[١] - حكم كرده باشد.

[٢] - بود.

[٣] -+ پيوسته مرو او را.

[٤] - آردش.

[٥] - چه آورده‌اند به حكايت.

[٦] - از پيش خواجه ابو سعيد اقطع رحمه اللّه تعالى خوانى بگذارنيدند آراسته.

[٧] - وى را ازان خوان آرزو كرد+ پس درنگى برنيامد كه.

[٨] - بانگ« دزد» برخاست.

[٩] - وى.

[١٠] -+ و بزدند و به زندان بردند و بند برو نهادند.

[١١] - درP « جوان» بوده كه كاتب نقطه جيم را خط زده، نقطه‌اى بر بالاى آن نهاده« خوان» ساخته است.

[١٢] -+ وى.

[١٣] -« كه خواجه را» ندارد.

[١٤] -« آن» ندارد.

[١٥] -+ اين.

[١٦] - وى.

[١٧] - خوان.

[١٨] -+ را.

[١٩] - كه.

[٢٠] - خوان.

[٢١] -T : خواست.

[٢٢] - با خداوند عزّ و جلّ.

[٢٣] -« عين» به« يافتن» تبديل شده است.

[٢٤] -« عين» به« رسيدن» تبديل شده است.

[٢٥] - چنان.

[٢٦] -+ كس.

[٢٧] -+ و به مجلس.

[٢٨] -+ بفرمايد تا وى را.

[٢٩] - بستان.

[٣٠] -+ بفرمايد تا+ در زندان بازدارند.

[٣١] - چون+ بيند كه مر او.

[٣٢] - به.