تن كس بود كه بيمار بود كه از[١] بيمار شدن بترسد و مرو را چون خورد خوش پيش آيد چون خردش قوّت دارد و در خوشى طعام‌[٢] ننگرد، عاقبتش‌[٣] را انديشد كه نباشد[٤] كه اگر[٥] بخورم، بيمارى‌[٦] من سخت‌تر شود.[٧] بايد كه دست از آن طعام بدارد[٨] و برين‌[٩] قياس كس بود كه بيمار بود[١٠] و از براى او داروى تلخى به بهاى گران بخرند و او به تكلّف بخورد و به ناخوشى او ننگرد از عاقبت انديشد بدان امّيد كه از بيمارى بهتر شوم.[١١]

هم‌چنين آن‌كس كه خردش قوّت ندارد،[١٢] نعمت آن را خواند[١٣] كه‌[١٤] وى را خوش آيد و محنت آن را خواند[١٥] كه نفس‌[١٦] وى را ناخوش آيد، چه تن به چيزى رغبت كند كه وقتى‌[١٧] ورا خوش آيد. و خواجه حكيم‌[١٨] گفته است: محبوب‌[١٩]- يعنى آن‌چه تن او را دوست دارد- آن غذاى نفس است و مكروه،[٢٠] آن‌كه تن او را[٢١] ناخوش دارد بار نفس است و غذاى عقل. اگر[٢٢] مولى عزّ و جلّ‌[٢٣] بنده را پيوسته چنان دارد كه تن وى دوست دارد و قضاى‌[٢٤] مكروه [b ٩٥] پيش نيارد و دل‌[٢٥] تباه شود. مثالش چنان بود كه ستورى به آخر بسته‌[٢٦] علف مى‌دهد و هيچ كار نفرمايد و بار برو ننهد، اين ستور تباه شود.

در وصاياى پيغمبر- صلى اللّه عليه‌[٢٧] و سلّم- آورده‌اند كه مر ابو هريره را گفت: يا ابو هريره چون در تندرستى دراز بمانى، تن را خوش آيد وليكن دلت سخت شود و دل سخت از رحمت مولى عزّ و جلّ دور بود.[٢٨] آن‌كه‌[٢٩] مولى عزّ و جلّ‌[٣٠] در[٣١] حقّ وى نيك‌بختى‌

[١] - به جاى« كه از»، يا از بيش.

[٢] - بدان خوشحالى.

[٣] - چه+ عاقبتش.

[٤] - نبايد.

[٥] -+ از اين خورد خوش.

[٦] -+ بر.

[٧] -+ باز بيمار شوم.

[٨] - و دست ازان خورد خوش بازدارد.

[٩] - بر همين.

[١٠] -+ يا از بيمار شدن بترسد.

[١١] - به جاى« از براى او ... بهتر شوم»، وى داروهاى تلخ و تيز به بهاى گران بخرد و به تكلّف فرو خورد و بدان ناخوشى وى ننگرد چه عاقبتش را انديشد كه امّيد است كه به خوشى گذاره كند و صحت يابد.

[١٢] - دارد.

[١٣] - نخواند.

[١٤] -+ حالى.

[١٥] - نخواند.

[١٦] - وقتى.

[١٧] - حالى وقت.

[١٨] -+ رحمه اللّه تعالى.

[١٩] -+ نفس.

[٢٠] -+ عقل، يعنى آن‌چه.

[٢١] -« او را» ندارد.

[٢٢] - چون.

[٢٣] -+ مر.

[٢٤] - قضاهاى.

[٢٥] -+ او.

[٢٦] - كسى ستورى دارد و به آخر بر بندد و.

[٢٧] - ٧+ مر ابا هريره را رضى اللّه عنه گفت.

[٢٨] - شود.

[٢٩] - آن‌كس را كه.

[٣٠] - تعالى.

[٣١] - به.