اذا قيل هذا مورد قلت قد ارى‌		ولكنّ نفس الحرّ تحتمل الظّما
انهيتها عن بعض ما قد يشينها[١]		مخافة اقوال العدى فيم اولما
و لم أوف حقّ العلم إن كان كلّما		[بدا طمع صيّرته لى سلّما][٢]
و لم أبتذل فى خدمة العلم مهجتى‌		[الأخدم من لا قيته لكن لاخدما][٣]
فما كلّ برق لاح لى يستفزّنى‌		و لا كلّ من فى الأرض ارضاه منعما
اغرسه عزّا و أجنيه ذلّة		اذا فالرّضا بالجهل قد كان احزما
[b ٨٧] ولكن إذا ما اضطرّ فى العلم لم ازل‌		اقلّب طرفى منجدا ثمّ متهما
إلى ان ارى من لا أغضّ بذكره‌		اذا قيل قد اسدى إلىّ و انعما
يقولون جدّ العلم كاب و انّما		كبا حين لم يحرس حماه و اسلما
فلو انّ أهل العلم صانوا لصانهم‌		و لو عظّموه فى النّفوس لعظّما
ولكن أهانوه فها نوا و دنّسوا		محيّاه بالاطماع حتّى تجهّما
ارى النّاس من داناهم هان عندهم‌		و من أكرمته عزّة النّفس أكرما

معنى اين بيتها چنين است كه: مرا مى‌گويند ناآميزنده،[٤] گفتم من از ذل گريزنده‌ام. و چون مرا گويند اگر[٥] فلان كار كنى ترا منفعت حاصل آيد و از تنگدستى برهى. گويم كه من مى‌دانم وليكن بهتر از تنگدستى طعن دشمنان. و من حقّ‌[٦] نگزارده باشم اگر هر وقتى كه مرا حاجتى افتد علم را دست‌افزار به آن حاجت خود رسيدن گردانم. ولكن من علم از بهر عزّ آموخته‌ام چون به طمع ذليل شدم پس رضا به ذل جهل‌[٧] بود. و من خلق خويش اندر خدمت علم‌[٨] از بهر آن برنجانيده‌ام تا هركسى را خدمت نكنم‌[٩] ولكن [a ٨٨] از بهر آن رنجانيده‌ام تا هر كسى مرا خدمت كند. و هر وقتى كه جايى سبب طمع پديد آيد من به دم آن‌[١٠] نروم و نيز هر كسى را سزاى آن ندارم كه حاجت بر وى بردارم. و چون حاجتمند سخت‌[١١] شوم و بيچاره گردم بر فزون نگاه نكنم‌[١٢] تا مرا خرسندى حاصل آيد.[١٣] و حاجت‌

[١] - مصرع سكته دارد، ولى در هر دو نسخه چنين است.

[٢] -[] ازP افزوده شد.

[٣] -[] ازP افزوده شد.

[٤] -T : تا آميزند.

[٥] - ار.

[٦] -+ عليم.

[٧] -+ آسانتر.

[٨] - من حاجت خود اندر تحصيل علم.

[٩] - كنم.

[١٠] -+ طمع.

[١١] -+ تر.

[١٢] - بر فرودى نگاه كنم.

[١٣] - شود.