و همين خواجه‌[٢] چنين گفته است كه خوارترين بندگان آن‌كس بود كه وى را خداوند پيدا نبود. پرسيدند كه آن‌كس كه بود كه وى را خداوند پيدا نبود؟ گفت: آن‌كس‌[٣] كه از هركس مى‌ترسد و به هركس‌[٤] امّيد مى‌دارد وى را خداوند[٥] پيدا نبود.

و جاى ديگر [b ٨] چنين گفته است كه هيچ عزّ را از ذلّ چاره نيست. نيك‌بخت و خردمند آن بود كه مر خداوند خويش را ذليل بود[٦] يعنى فرمان‌بردار بود[٧] تا مولى عزّ و جلّ او را بركشد و عزيز گرداند. و بدبخت و بى‌خرد آن بود[٨] كه جز مولى عزّ و جلّ‌[٩] به خداوندى گيرد تا آن‌كس او را چون بندگان بدارد و به‌[١٠] وقت قضا به قضا سپارد يعنى به بلا سپارد.

و آورده‌اند كه مولى عزّ و جلّ‌[١١] در كتب پيشينيان چنين فرموده است كه من عزّ بنده و ذلّ بنده‌اندر بنده نهاده‌ام‌[١٢] كه‌[١٣] اگر همه اهل زمين گرد آيند[١٤] تا بنده را عزيز گردانند چنان عزيز[١٥] نتوانند گردانيدن كه وى خويش را عزيز كند،[١٦] دست به طاعت من اندر زند تا وى را عزيز كنم.[١٧] و اگر همه اهل زمين گرد آيند تا مر بنده را خوار كنند چنان خوار نتوانند كردن‌[١٨] كه وى خويشتن را خوار كند،[١٩] دست به معصيت من‌[٢٠] زند تا من وى را خوار كنم.[٢١]

[١] - شود و.

[٢] -+ رحمة اللّه تعالى.

[٣] -« كس» ندارد.

[٤] - كسى.

[٥] - خداى.

[٦] - باشد.

[٧] - باشد.

[٨] - باشد.

[٩] - مولى تعالى را عزّ و جلّ.

[١٠] -« به» ندارد.

[١١] - مولى تعالى.

[١٢] - نهادم.

[١٣] -« كه» ندارد.

[١٤] - فراهم آيند و خواهند.

[١٥] -« چنان عزيز» ندارد.

[١٦] - گردانند. چون.

[١٧] - گردانم.

[١٨] - كرد.

[١٩] -+ چون.

[٢٠] -+ اندر.

[٢١] -+ و هو اعلم.