من شاء عيشا رخيّا يستفيد به‌		فى دينه ثمّ [فى‌] دنياه إقبالا
فلينظرنّ إلى من فوقه ادبا		و لينظرنّ إلى من دونه مالا

خواهى كه بر تو عيش‌[١] همه سال خوش بود		يابى ز دين و دنيا تو بهره كمال‌
بنگر بدان كه‌[٢] از تو فزون‌تر بود به علم‌		منگر بدان كه‌[٣] از تو فزون‌تر بود به مال‌

چون بنده به كارهاى‌[٤] دنيا به بلندتر[٥] [b ٧٢] از خود[٦] نگرد، حريصى وى به دنيا افتد و قناعتش به دين.

و خواجه حكيم- رحمة اللّه عليه- گفته است كه قناعت به دنيا كرامت است هركه به دنيا قناعت نكند به قناعت دين عقوبت كنندش.[٧] بيان اين چنان بود كه‌[٨] نماز جماعت از وى‌[٩] بشود، غم نخورد، گويد آرى تنها گزارم؛ و اگر نماز تنها از وى فوت شود، گويد آرى قضا كنم؛ و اگر قضا از وى برود، گويد كه در وقت ديگر كنم؛ اگر[١٠] نتواند كردن غم نخورد، گويد آخر مسلمانم. و چون بدين قانع شد حرص وى‌[١١] به دنيا افتد و حريصى به دنيا عقوبت شكّ است، هرچند شكّ‌[١٢] قوىّ‌تر شود حرص وى به دنيا زيادت‌تر[١٣] شود.

و بزرگان چنين گفته‌اند كه حريصى بدتر[١٤] از درويشى است، چه درويشى تن را گزايد وليكن دين را نى و حرص هم‌[١٥] تن را گزايد و هم‌[١٦] دين را.

و حريص را علامت آن بود كه هرچند بهره وى به دنيا بيشتر[١٧] شود رغبت وى به زيادتى دنيا بيشتر شود.

و گفته‌اند كه «قليل الدّنيا يكفي، و كثيرها لا يغني». گفته‌اند[١٨] كه اندكى از دنيا بسنده است و هرچند بسيار شود توانگر [a ٧٣] نگرداند[١٩] و معنى اين آن است كه هركه را مال از بهر به كار بردن بايد، چون اين‌قدر يافت كه حاجت وقت‌[٢٠] وى برآيد، ورا بسنده‌

[١]- خواهى كه عيش بر تو.

[٢]- بر آن.

[٣]- بر آن.

[٤]-« هاى» ندارد.

[٥]- برتر.

[٦]- خويشتن.

[٧]- عقوبتش كند.

[٨]-+ ار.

[٩]-+ فوت.

[١٠]-+ در وقت ديگر.

[١١]-« وى» ندارد.

[١٢]-+ وى.

[١٣]-« تر» ندارد.

[١٤]- بتر.

[١٥]-+ مر.

[١٦]-+ مر.

[١٧]- زيادت.

[١٨]- يعنى كه.

[١٩]- به جاى« توانگر نگرداند»، از وى تونگرى آرنده نيست.

[٢٠]- وقتى.