رابعاً، فرد مى‌تواند از روش مقايسه نزولى استفاده كند و همسر خود را با كسى كه در خوبى، از وى پايين‌تر است، بسنجد. همچنين مى‌تواند به صورت فرضى، همسر خود را با وضعيت بدتر مقايسه كند. اين نوع مقايسه، موجب نمايان شدن خوبى‌هاى همسر وى مى‌گردد و در نتيجه، احساس خوشايندى براى وى به وجود مى‌آورد و صفا و صميميت را رونق مى‌بخشد.

خلاصه سخن اين كه مجموعه اين دو توانمندى (احسان‌ورزى و احسان‌شناسى)، وضعيت مطلوب و خوشايندى را براى زندگى به وجود مى‌آورد و محبّت و صميميت را ميان همسران برقرار مى‌سازد.

٢. واكنش در برابر احسان همسر

در برابر احسان همسر، واكنش‌هاى مختلفى را مى‌توان نشان داد كه يكى از آنها «مقابله برابر» است؛ يعنى خوبى همسر را با همانند آن خوبى، پاسخ دادن. اين همان چيزى است كه در قرآن كريم از آن با تعبير هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ‌[١] ياد شده است. هر چند اين كار، در جاى خود مطلوب و ارزشمند است، با اين حال، آن چيزى نيست كه تأكيد نهايى دين بر آن باشد. تأكيد دين بر «مقابله برتر» است؛ يعنى‌

خوبى همسر را با خوبى بهتر از آن پاسخ دادن. اين همان چيزى است كه در ادبيات دين، از آن به عنوان «تشكّر» ياد مى‌شود. تشكّر كردن، با رفتار همانند انجام نمى‌شود. امام صادق (ع) نقل مى‌كند كه على (ع) هماره اين جمله را مى‌فرمود:

مَنْ صَنَعَ بِمِثْلِ مَا صُنِعَ إِلَيْهِ فَإِنَّمَا كَافَأَهُ، وَ مَنْ أَضْعَفَهُ كَانَ شَكُوراً.[٢]

هركه در برابر خوبى‌اى كه به او شده، همانند آن، خوبى كند، آن خوبى را پاداش داده است و هر كس بيشتر از آن، خوبى كند، سپاس‌گزارى كرده است.

بنا بر اين، آنچه اسلام بر آن تأكيد دارد، سپاس‌گزارى از نوع مقابله بهتر است كه يكى از ويژگى‌هاى مهم در روابط همسران است.

[١]. سوره الرحمان، آيه ٦٠.

[٢]. الكافى، ج ٤، ص ٢٨. امام باقر( ع) نيز مي‌فرمايد: مَن صَنَعَ مِثلَ مَا صَنَعَ إليهِ فَإنمَا كافِأً، وَمَن أَضعَفَ كَانَ شَاكِراً( معانى الأخبار، ص ١٤١، ح ١).