نكته مهم اين كه در فرهنگ اسلامى، گذشت از همسر، منّت بر او نيست؛ بلكه حقّى است كه همسر خطاكار بر همسر ستم‌ديده دارد! پيامبر خدا (ص) حق زن بر مرد را در اين مى‌داند كه مرد، پوشاك و خوراك زن را فراهم آورد و اگر اشتباهى كرد،

از وى بگذرد.[١] همچنين امام زين العابدين (ع) در بيان حقوق زن، به مسئله اشتباهات وى اشاره كرده و بخشيده شدن از سوى مرد را از حقوق زن دانسته است.[٢]

جالب‌تر اين كه در روايات، «عفو»، مصداق احسان شمرده شده است.[٣] پيش از اين، بيان شد كه اساس موفّقيت زناشويى، بر حُسن معاشرت است كه يكى از جايگاه‌هاى بروز آن، موقعيت اشتباه همسر است. امام صادق (ع) ضمن تأكيد بر اين نكته كه گذشت، از حقوق زن است، آن را جزو مصاديق احسان معرّفى مى‌كند. امام صادق (ع) در پاسخ به اين سؤال اسحاق بن عمّار كه: «حق زن بر شوهرش چيست كه اگر آن را انجام دهد، نيكوكار باشد؟»، مى‌فرمايد: «خوراك و پوشاكش را فراهم آورد و اگر نادانى كرد، او را ببخشد».[٤]

امام صادق (ع) كنيزى را كه مال فرزندش اسماعيل بود، به ازدواج يونس بن عمّار در مى‌آورد و به او سفارش مى‌كند كه به آن كنيز، نيكى كند. يونس بن عمّار در باره معناى اين احسان و نيكى مى‌پرسد. امام (ع) مى‌فرمايد: «خوراك و پوشاكش را فراهم آورى و از اشتباه وى بگذرى».[٥]

[١].

جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ( ص) فَسَأَلَتْهُ عَنْ حَقِّ الزَّوْجِ عَلَى الْمَرْأَةِ، فَخَبَّرَهَا ثُمَّ قَالَتْ: فَمَا حَقُّهَا عَلَيْهِ؟ قَالَ: يَكْسُوهَا مِنَ الْعُرْيِ، وَ يُطْعِمُهَا مِنَ الْجُوعِ، وَ إِنْ أَذْنَبَتْ غَفَرَ لَهَا ( الكافى، ج ٥، ص ٥١١).

[٢].

أَمَّا حَقُّ الزَّوْجَةِ ... فَإِنَّ لَهَا عَلَيْكَ أَنْ تَرْحَمَهَا؛ لِأَنَّهَا أَسِيرُكَ، وَ تُطْعِمَهَا، وَ تَكْسُوهَا، وَ إِذَا جَهِلَتْ عَفَوْتَ عَنْهَا؛ امّا حق همسر ... بر توست كه بر او ترحّم نمايى؛ زيرا اسير توست و خوراك و پوشاكش دهى و اگر نادانى كرد، از او درگذرى( كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٢، ص ٦٢١، ح ٣٢١٤).

[٣]. امام على( ع):

العَفوُ أَحسَنُ الإِحسَانِ‌ ( غرر الحكم، ح ٢٥٩ و ١٠٥٧)؛ العَفوُ أَفضَلُ الإحسَانِ‌ ( همان، ٥٨٥).

[٤]. اسحاق بن عمار:

قُلتُ لأبى‌عبدالله( ع): مَا حَقُّ المَرأَةِ عَلَى زَوجِها الذى إِذَا فَعَلَه كانَ مُحسِناً؟ قَالَ: يَشبَعُهَا ويَكسُوهَا، وإن جَهَلَت غَفَرَ لَها ( الكافى، ج ٥، ص ٥١٠).

[٥]. يونس بن عمار:

زَوَّجَنِي أبُوعَبدِاللهِ( ع) جَارِيَةً كَانَت لإسماعِيلَ ابنِهِ فَقَالَ: أَحسِن إلَيهَا فَقُلتُ وَ مَا الإحسَانُ إلَيهَا؟ فَقالَ: أشبِع بَطنَهَا وَ اكسُ جُثَّتَهَا وَ اغفِر ذَنبَهَا ( همان، ص ٥١١).