كسى كه كار نيكى در حقّ شما انجام داد، آن را جبران كنيد. اگر براى جبران كردن، چيزى نيافتيد، برايش دعا كنيد. در ستايش از برادرى كه نيكى كرده و چيزى براى جبران كردن نمى‌يابد، همين بس كه بگويد: «خداوند، بهترين پاداش را به او بدهد». در اين هنگام، او نيكى وى را جبران كرده است.

وى با اين دعا، به جاى جبران كردن آن نيكى توسط خود، جبران آن را به عهده خداوند گذاشته است و چه جبرانى بهتر از اين! كسى كه به همسر خود بگويد: خدا بهترين پاداش را به تو بدهد، در حقيقت، بهترين ستايش را از همسر خود به جاى آورده است.[١] روزى امام حسن (ع) به يكى از همسايگان خود هزار درهم داد و او در پاسخ گفت: «خداوند، بهترين پاداش را به تو بدهد، اى پسر پيامبر خدا!». در اين هنگام، امام حسن (ع) به وى فرمود: «مى‌بينم كه چيزى از جبران، باقى نگذاشته‌اى!».[٢]

٣. قلبى‌

مرتبه پايين‌تر، اين است كه اگر فرد از بيان سپاس‌گزارى ناتوان است، در درون خود، احسان همسر را به ياد آوَرَد و او را دوست بدارد. هر چند در اين مرتبه، فرد مقابل، در ظاهر، احساس همسر خود را نمى‌بيند، با اين حال، تأثير خود را در درون همسر بر جاى مى‌گذارد و بر عواطف و رفتار او اثر خواهد گذاشت. همان گونه كه پيش‌تر گفتيم، مودّت و رحمت، به وسيله خداوند ميان همسران برقرار مى‌شود. لذا در اين خصوص، دعا براى همسر مى‌تواند بسيار مؤثّر باشد.

امام على (ع) در باره مراتب سپاس‌گزارى مى‌فرمايد:

حَقٌّ عَلَى مَنْ أُنْعِمَ عَلَيْهِ أَنْ يُحْسِنَ مُكَافَاةَ الْمُنْعِمِ، فَإِنْ قَصُرَ عَنْ ذَلِكَ وُسْعُهُ فَعَلَيْهِ أَنْ يُحْسِنَ الثَّنَاءَ؛ فَإِنْ كَلَّ عَنْ ذَلِكَ لِسَانُهُ فَعَلَيْهِ بِمَعْرِفَةُ النِّعْمَةِ وَ مَحَبَّةُ الْمُنْعِمِ بِهَا، فَإِنْ قَصُرَ عَنْ ذَلِكَ فَلَيْسَ لِلنِّعْمَةِ بِأَهْلٍ.[٣]

كسى كه به او نيكى شده، وظيفه دارد نيكى‌كننده را به خوبى پاداش دهد. اگر توان‌

[١]. ر. ك: تاريخ بغداد، ج ١١، ص ٢٠٣.

[٢]. ربيع الابرار: ج ١ ص ٦١٧.

[٣]. الأمالى، طوسى، ص ٥٠١، ح ١٠٩٧.