باره آن سخن خواهيم گفت-، برنامه خاصى دارد كه انسان بايد خود را با آن تنظيم كند و انتظاراتش را با آن هماهنگ سازد. اگر دنيا را با همه سختى‌هايى كه ممكن است داشته باشد، آن گونه كه هست بشناسيم، مى‌توانيم به راحتى در آن زندگى كنيم. زندگى راحت، در گرو شناخت دنياست. پيامبر خدا (ص) در باره اين اصل مى‌فرمايد:

لَو تَعلَمُونَ مِنَ الدُّنيَا مَا أَعلَمُ لَاٍستَرَاحَت أَنفُسُكُم مِنهَا.[١]

اگر از دنيا آنچه را من مى‌دانم، شما هم مى‌دانستيد، جان‌هاى شما از آن، احساس راحتى مى‌كرد.

هركس دنيا را بشناسد، از بلاهاى آن، اندوهگين نمى‌شود.[٢] لازم نيست تصوّر كنيد كه دنيا پُر از خوشى و راحتى است. اگر دنيا را آن گونه كه هست- نه آن گونه كه مى‌خواهيد- بشناسيد، با وجود سختى‌ها و با اقرار به وجود آنها، باز هم احساس ناراحتى و نارضايتى به شما دست نخواهد داد. الزاماً اين گونه نيست كه هر جا سختى باشد، شادى و رضامندى نيست و آن جا كه سختى نباشد، شادى و رضامندى خواهد آمد! اين، تصوّر نادرستى است. هيچ تلازمى ميان اين دو، برقرار نيست. سختى، يك چيز است و ناخرسندى، چيز ديگرى.

در قرآن كريم آمده است‌: حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهاً.[٣] كُره، يعنى مشقّت و سختى و كراهت، يعنى ناخرسندى. مادر، در دوران باردارى، فرزند خود را با سختى حمل مى‌كند؛ امّا اين حمل، همراه با ناخرسندى و نارضايتى نيست. ممكن است اين كار، سختى فراوان داشته باشد؛ امّا مادر با عشق، رضايت و خرسندى تمام، اين كار را انجام مى‌دهد. نبايد تصوّر كرد كه پيامد قطعىِ سختى‌ها، ناخرسندى و نارضايتى‌

[١]. شعب الايمان، ج ٧، ص ٢٨٦، ح ١٠٣٣٠؛ المستدرك على الصحيحين، ج ٣، ص ٧٢٨، ح ٦٦٤٠؛ كنز العمّال، ج ٣، ص ١٩٤، ح ٦١٣٠.

[٢]. امام على( ع):

مَن عَرَفَ الدُّنيَا لَم يَحزَن عَلَى مَا أَصَابَهُ‌ ( غرر الحكم، ح ٢٢٥٨؛ عيون الحكم و المواعظ، ص ٤٣٥). مَن عَرَفَ الدُّنيَا، لَم يَحزَن لِلبَلوَي‌ ( شرح نهج البلاغة، ابن ابى الحديد، ج ٢٠، ص ٢٧١، ح ١٣٧).

[٣]. سوره احقاف، آيه ١٥: و مادرش، او را با سختى حمل مى‌كند.