رضايت زناشويى - پسنديده، عباس - الصفحة ٥٥ - رويكرد مشاركت در زندگى و نقد آن

اين پرسش‌ها و پرسش‌هايى از اين دست، نشان مى‌دهند كه هرچند فلسفه قانون زوجيت و غريزه جنسى، تداوم نسل است، با اين حال، نمى‌تواند تبيين‌كننده هدف اصلى تشكيل خانواده باشد. اين ديدگاه نيز ظرفيت اندكى براى سازگارى و كاميابى خانواده دارد؛ چرا كه مركز ثقل ازدواج را توليد فرزند و تداوم نسل بشر دانسته كه رويكردى اجتماعى است و در آن، جايى براى همسران وجود ندارد. بر اساس اين ديدگاه، همسران بايد عمرى زحمت بكشند تا انسان‌هايى به دنيا بيايند و جامعه تداوم يابد!

رويكرد مشاركت در زندگى و نقد آن‌

برخى با بهره‌گيرى از تعريف پِرتاليس،[١] حقوقدان مشهور فرانسوى، هدف اساسى ازدواج را همكارى و مشاركت زن و شوهر دانسته‌اند (نظريه اشتراك زندگى). بر همين اساس، مرحوم دكتر شايگان در تعريف نكاح مى‌نويسد:

عقدى است كه به وسيلة آن، مرد و زن به قصد شركت در زندگانى و كمك به يكديگر، قانوناً با هم متّحد مى‌شوند.[٢]

اين ديدگاه نمى‌تواند توجيه‌كننده تشكيل خانواده با مشخّصات پيش‌گفته باشد؛ زيرا اگر هدف اساسى، مشاركت در زندگى باشد، نيازى به اختلاف جنسى نيست و دو نفر از يك جنس نيز مى‌توانند براى همكارى و هميارى يكديگر با هم متّحد شوند. حتى لازم نيست كه اين پيمان، ميان دو نفر باشد؛ بلكه چند نفر نيز مى‌توانند با يكديگر پيمان مشاركت ببندند. فراتر از آن، به چه دليل مشاركت در زندگى نياز به پيمان دارد؟ بدون پيمان نيز مى‌توان به اين هدف دست يافت. همچنين چه دليلى براى تعهّد و وفادارى دو طرف نسبت به يكديگر و اختصاصى بودن آنان براى يكديگر وجود دارد؟

اين موارد نشان مى‌دهد كه هر چند پديده مشاركت، در زندگى خانوادگى وجود دارد، با اين حال، دليل اصلى تشكيل خانواده نيست و نمى‌تواند اصل تشكيل خانواده را توجيه كند و ظرفيت و انگيزه لازم براى سازگارى و كاميابى را به وجود آوَرَد.

[١].Pertalis .

[٢]. حقوق مدنى خانواده، ج ١، ص ٢٦( به نقل از: حقوق مدنى، شايگان، ج ١، شمارة ٥٨٩ و ٥٩١).