همچنين در روايات، تصريح شده كه دست رحمت الهى، بر سر ناسپاس‌شوندگان است‌[١] و بامنزلت‌ترين و نزديك‌ترين افراد به خداوند متعال، فرد نيكوكارى است كه احسان او مورد ناسپاسى قرار گرفته است.[٢] آيا با چنين وضعيتى، باز هم انسان، دچار احساس زيان و ناكامى خواهد شد؟ توجّه به اين حقيقت، نه تنها فشارهاى روانى را مى‌كاهد، بلكه انسان را شيفته آن مى‌كند و نه تنها از آن ناراحت نمى‌شود، بلكه خرسند و خوش‌حال نيز خواهد شد. بديهى است با چنين شرايطى، روند نيكى كردن نيز كُند نمى‌شود. امام على (ع) با تصريح بر حقيقت ياد شده، در اين باره مى‌فرمايد:

لَا يُزَهِّدَنَّكَ فِي الْمَعْرُوفِ مَنْ لَا يَشْكُرُهُ لَكَ، فَقَدْ يَشْكُرُكَ عَلَيْهِ مَنْ لَا يَسْتَمْتِعُ‌

بِشَيْ‌ءٍ مِنْهُ، وَ قَدْ تُدْرِكُ مِنْ شُكْرِ الشَّاكِرِ أَكْثَرَ مِمَّا أَضَاعَ الْكَافِرُ، وَ اللهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ.[٣]

كسى كه از تو سپاس‌گزارى نمى‌كند، نبايد تو را نسبت به نيكى كردن، بى‌رغبت سازد؛ زيرا بى‌ترديد، كسى كه از آن كار تو بهره‌اى نمى‌بَرَد [يعنى خداوند]، از تو قدردانى مى‌كند و از سپاس‌گزارى اين كس، به بيش از آن چيزى مى‌رسى كه فرد ناسپاس فرو گذاشته است و خداوند، نيكوكاران را دوست مى‌دارد.

همچنين امام صادق (ع) در بيانى زيبا، به اين حقيقت پرداخته و نخست فرموده است:

مَنْ عَلِمَ أَنَّ مَا صَنَعَ إِنَّمَا صَنَعَ إِلَى نَفْسِهِ، لَمْ يَسْتَبْطِ النَّاسَ فِي شُكْرِهِمْ وَ لَمْ يَسْتَزِدْهُمْ فِي مَوَدَّتِهِمْ.[٤]

كسى كه بداند آنچه كرده، به خود كرده، مردم را در سپاس‌گزارى، كُند نمى‌شمرَد و انتظار افزايش مودّت از آنان ندارد.

گفتار امام صادق (ع) در اين بخش، بيانگر نقش شناخت صحيح در اين زمينه بود. ايشان در ادامه حديث، مبتنى بر همين شناخت، چنين توصيه مى‌كند:

[١]. پيامبر خدا( ص):

يَدُ اللهِ( ص) تَبارَكَ وتَعالَى فَوقَ رُؤُوسِ المُكَفّرينَ تُرَفرِفُ بِالرَحمةِ ( همان، ص ٥٦٠، ح ٢).

[٢]. پيامبر خدا( ص):

أفضَلُ النّاسِ عِندَ اللهِ مَنزِلةً وأقرَبَهُم مِن اللهِ وُسِيلَةً المُحسِنُ يُكَفّرُ إحسانَهُ‌ ( النوادر، راوندى، ص ٩).

[٣]. نهج البلاغه، حكمت ٢٠٤.

[٤]. الكافى، ج ٤، ص ٢٨، ح ١.