دو نظر در اين باره وجود دارد: يكى نظريه انحصار نعمت در ماديات و ديگرى نظريه تركيب نعمت مادى و معنوى. دين در عين اين كه امور مادى را جزو امكانات لازم براى زندگى مى‌شمرد، با اين حال، انحصار آن را در اين امور، اشتباه مى‌داند و اين بدان جهت است كه در اين جا موضوع سخن، «انسان» است، نه جماد و نبات و حيوان! داشته‌ها و امكانات لازم براى خوش‌بختى هر موجودى، بر اساس ماهيتش تعريف مى‌شود. لذا هر كدام از اين موجودات براى خوش‌بختى خود، به يك سرى امكانات خاص نياز دارند. امكانات لازم براى خوش‌بختى نبات، فراتر از امكانات لازم براى جماد است و امكانات لازم براى خوش‌بختى حيوان، فراتر از امكانات لازم براى نبات است و امكانات لازم براى خوش‌بختى انسان، فراتر از امكانات لازم براى حيوان است.

اين جا سخن از انسان است؛ از اين رو داشته‌ها و امكانات او براى زندگى نيز بر اساس ماهيتش تعريف مى‌شود. پس داشته‌هاى زندگى، در دو سطح، قابل بررسى‌

است: مادى و معنوى. بر اساس روايات، داشته‌هاى مادى انسان، عبارت‌اند از: نعمت وجود، آفرينش نيكو و كامل، رزق و روزى، مسكن، امكانات لازم براى زندگى، وسيله نقليه مناسب، شغل و كار در وطن. امّا كار بدين جا پايان نمى‌پذيرد. دين، انحصار داشته‌ها در امور مادى را به شدّت نفى مى‌كند؛[١] زيرا انسان، حيوان نيست. انحصار داشته‌ها و امكانات به ماديات، پايين آوردن انسان به مرتبه حيوان و بلكه پست‌تر از آن است. انسان، به اقتضاى ماهيتش، براى رسيدن به خوش‌بختى، به امكانات غير مادى نيز نياز دارد. بخشى از داشته‌هاى غير مادى زندگى، عبارت‌اند از: همسر شايسته و سازگار و زيبا، فرزند صالح و نيكوكار و شبيه پدر، همسايه خوب، دوستان صميمى و شايسته، اعتبار و آبروى اجتماعى، سلامتى، فراغت و امنيت.

[١]. پيامبر خدا( ص):

مَنْ لَمْ يَرَ لِلهِ( عزوجل) عَلَيْهِ نِعْمَةً إِلَّا فِي مَطْعَمٍ أَوْ مَشْرَبٍ أَوْ مَلْبَسٍ، فَقَدْ قَصَرَ عَمَلُهُ وَ دَنَا عَذَابُهُ؛ هر كه نعمت خداى( عزوجل) را جز در خوراك يا نوشيدنى يا پوشاك نبيند، بي‌گمان، عملش كوتاه و عذابش نزديك باشد( الكافى، ج ٢، ص ٣١٦).