شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٤٢٣

است كه هيچ راهى براى گريز از آن نمى باشد

آرزو نيز گرچه به تنهايى امر خوبى است , زيرا[ لولا الامل ما زرع زارع و ما غرس غارس شجرا و ما ارضعت ام ولدها ] ٨٠ يعنى اگر آرزو نباشد نه زارعى به زراعت در كشتزار خود مى پردازد و نه باغدارى به كاشتن نهال مبادرت مى كند و نه مادرى به كودك خود شير مى دهد

ليكن طولانى بودن آن همانند لباسى است كه چون از حد بگذرد , ابتدا مانع حركت انسان و در نهايت موجب خفگى وى مى گردد شيطان قدرت آن را ندارد كه آخرت را براى همگان انكار نمايد , او ابتدا آدميان را به آرزوهاى طولانى دنيا مشغول مى دارد , اين آرزوها , به مرور او را از توجه به آخرت و عمل براى آن باز مى دارد , فراموشى آخرت , به دليل وحدت مبدء و معاد همراه با فراموشى خداوند بوده و در نتيجه ملازم با نسيان از فطرت انسانى است زيرا[ ولا تكونوا كالذين نسو الله فانسيهم انفسهم اولئك هم الفاسقون

] حشر

١٩ آنان كه خداى را فراموش كردند , خداوند نيز آنان را از ياد خودشان

برد با بسته شدن راه ايمان به مبدء و معاد و فراموشى از آنچه كه فطرت بدان معترف است پندار جاودانگى و خلود زمين ظهور مى كند آدمى با اين پندار است كه خلود خود را نيز در سايه اموال خود جستجو مى كند , و به تعبير قرآن[ الذى جمع مالا و عدده يحسب ان ماله اخلده

] همزه

٣ ٢ گمان مى برد كه دارايى و ثروتش او را جاودان مى گرداند , و اين

همان اخلاد در زمين است كه سخت مذموم و ناپسند مى باشد از اين بيان روشن مى شود انسان مذموم كه مورد طعنهاى مكرر قرآن است همان انسانى است كه از فطرت خود بازمانده و با گرفتارى در طبيعت , حقيقت و در نتيجه دوام و بقاء خود را در آن