شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٣٢١ - نقد نسبيت

هيچ گاه عهده دار تبيين معرفتى خاص در مورد حقيقتى از حقايق خارج نيست , بلكه تنها طريق توزين و ابزار سنجش علوم مختلف است

اگر علم يقينى باشد مواد اوليه آن و همچنين شيوه استنتاج و استدلال در آن مطابق با لله غئخواهد بود كه منطق از نگاه به حركتها و تلاشهاى ذهنى بدست آورده است , و اگر علم ظنى باشد از روش و مواد خاصى كه در منطق تبيين مى شود استفاده خواهد كرد

منطق ترازوى علوم مختلف و مباحث صورى و مادى اوزان گوناگون آن و هر يك از علوم موزونى است كه با وزنه مختص به خود سنجيده مى شود

با داورى اى كه منطق درباره مواد و صورت مربوط به هر يك از علوم مى نمايد , چگونگى نتايج حاصل در آن علم را اظهار مى دارد برخى از آن نتايج را يقينى و برهانى , بعضى ديگر را ظنى و خطابى و برخى ديگر را جدلى و بخشى را نيز خطا و فاسد , معرفى مى كند

پس منطق كه ناظر به شيوه سلوك متفكران در تحصيل معارف و انديشه هاى نظرى مختلف است خود معرفت و انديشه اى مستقل نيست , بلكه به عنوان علمى آلى ناظر به شيوه سلوك علمى است , و همانگونه كه منطق كار و عمل هيچ يك از علوم مختلفى را كه ناظر به حقايق خارجى هستند , عهده دار نيست هيچيك از علوم ديگر نيز عهده دار كار منطق نمى باشد

منطق يك دانش واحد است و موضوع واحد و نقشى يگانه را براى همه علوم ايفاء مى كند , و متعلم هيچ علمى اعم از علوم عقلى تجربى , نقلى , حقيقى و يا اعتبارى در سلوك علمى خود و براى