شريعت در آينه معرفت - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢١٧ - الف قرآن , عترت و استمرار اجتهاد

به بعدى از ابعاد زندگى انسان نمى باشد آنچه كه عدم نقصان و گستردگى شريعت را در عصر غيبت اثبات مى نمايد , استمرار اجتهاد و ولايت منصوبان از طرف او است

اجتهاد مستمر , احكام كلى شريعت را نسبت به همه موضوعها از جمله موضوع هاى تازه و بى سابقه تبيين مى نمايد , و استمرار ولايت نياز اجتماعى مسلمين را برآورده مى سازد

اجتهاد عبارت از تلاش فقيه جهت دريافت احكام الهى است و منابع اجتهاد عبارت از كتاب , سنت , اجماع و عقل است

كتاب و سنت همان وحى مدون و مجسم هستند و از اينرو دو منبع اصلى براى دريافت احكام و سنن ثابت الهى مى باشند

اجماع گرچه به عنوان سومين منبع اجتهاد ناميده مى شود ليكن نقش مستقلى در برابر دو منبع سابق ندارد زيرا كه ارزش آن فقط از جهت كاشفيتى است كه نسبت به دو منبع سابق مى تواند داشته باشد از اينرو اگر اجماعى نتواند اين نقش را ايفاء كند از نظر فقهى فاقد ارزش است

ارزش عقل نيز از يك جهت همانند اجماع است باين معنا كه عقل در نزد مجتهد چونان وسيله اى است كه او را قادر بر فهم احكام الهى مى نمايد

وجود مطلقات و مقيدات , عمومات و مخصصات و هم چنين نفوذ روايات مجعول در مجموعه هاى حديثى , فقيه را نيازمند به كاوشهاى دقيق عقلى مى نمايد

علم اصول در بردارنده مجموعه قواعدى است كه فقيه را در استنباط احكام الهى مدد مى نمايد فقيه بدون استعانت از اين قواعد كه