ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٤٠٠ - صاحب ملل و نحل محمد بن ابى القاسم عبد الكريم
صاحب مكارم الاخلاق شيخ حسن بن فضل بن حسن
- طبرسى، فقيه جليل و محدّث نبيل، از اكابر علماى قرن ششم هجرت، كنيهاش ابو نصر، لقبش رضى الدين ميباشد. كتاب جامع الاخبار معروف را نيز كه بارها در ايران چاپ شده و بيكصد و چهل و يك فصل مشتمل ميباشد بدو منسوب ميدارند ولى بعضى آن را از تأليفات محمد بن محمد شعيرى دانند و برخى تأليف شيخ جعفر بن محمد دوريستىاش پندارند و مجلسى نيز احتمال داده كه مؤلفش شيخ ابو الحسن على بن ابى سعد بن ابى الفرج حناط (خياط خل) باشد. در امل الآمل گويد دو نسخه جامع الاخبار كه يكى بطبرسى منسوب و ديگرى را بشعيرى منتسب دارند مغاير همديگر هستند يعنى ممكن است كه كتاب جامع الاخبار متعدّد بوده و يكى از شعيرى و ديگرى از طبرسى باشد. در خاتمه مستدرك الوسائل، درباره مؤلف همين جامع الاخبار متداول احتمال داده است و كيف كان، نسبت اين كتاب بصدوق محمد بن على بن بابويه (متوفى بسال ٣٨١ ه ق- شفا) اشتباه ميباشد و فصل هفتاد و هشتم آن صريح است در اينكه نام مؤلفش محمد بن محمد است و از چندى از فصول ديگر آن نيز استظهار ميشود كه از علماى قرن ششم هجرت بوده و تحقيق زايد را موكول بكتاب الذريعه ميداريم. از تأليفات شيخ حسن ابن فضل است:
١- اسرار الامامة ٢- جامع الاخبار بزعم بعضى كه مذكور شد ٣- مكارم الاخلاق مذكور در عنوان، كه بارها در ايران و قاهره چاپ و يك نسخه خطّى آن نيز بشماره ١٩٢٦ در كتابخانه مدرسه سپهسالار جديد تهران موجود است. فقيه محدّث جليل على بن حسن بن فضل پسر صاحب ترجمه، تتميمى بر كتاب مكارم الاخلاق پدرش نوشته و مشكوة الانوار فى غرر الاخبار ناميده است. سال وفات هيچكدام از اين پسر و پدر بدست نيامد لكن فضل بن حسن پدر صاحب مكارم و مؤلف تفسير مجمع البيان معروف در سال پانصد و چهل و هشت وفات يافته است.
(ملل و ١٨٣ هب و ٥١٣ ت و ٢٦١ مس)
صاحب ملل و نحل محمد بن ابى القاسم عبد الكريم
- بعنوان شهرستانى مذكور شد.