ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٢٢١ - شطرنجى ابو على
شطاح روزبهان
- بعنوان شيخ شطاح خواهد آمد.
شطاريه[١]
شطار شيخ عبد اللّه
- از مشاهير عرفا و صوفيّه ميباشد كه پير حقيقت و مؤسّس سلسله شطاريه از فرق صوفيّه و مريد و خليفه ملا محمد شيرين مغربى يا شيخ محمد طيفورى بود، نسب طريقتى او ببايزيد بسطامى موصول ميشود و از اولاد شيخ شهاب الدين سهروردى ميباشد. نخستين كسى كه بشطارى ملقّب بوده همين شيخ عبد اللّه ميباشد كه بقول خزينة الاصفيا بمعنى تيزرو است و در اصطلاح صوفيّه علم شطار شغل باطنى را گويند كه از كسب آن رتبه فنا فى اللّه و بقا باللّه حاصل ميگردد. چون شيخ عبد اللّه از كمال رياضت و مجاهدات، شغل شطاريه را كما هو حقّه بجا آورد اينك از طرف مغربى يا طيفورى مذكورين فوق بهمين لقب شطار ملقّب شد و از دست او خرقه خلافت پوشيد و مأمور بارشاد اقليم هند گرديد. در ديار هند مشغول ارشاد بود تا بسال هشتصد و سى و دويم هجرت در آنجا وفات يافت. و جمله قطب هند عبد اللّه شطارى- ٨٣٢ مادّه تاريخ وفات او است.
نگارنده گويد: معنى تيزرو كه براى لفظ شطار از خزينة الاصفيا نقل شد در كتب لغت بنظرم نرسيد و شايد اصطلاح خاص باشد. (ص ٣٠٦ ج ٢ خه و غيره)
شطرنجى ابو على
- سمرقندى، از مشاهير شعرا ميباشد، از كثرت مهارتى كه در شطرنجبازى داشته متخلّص بشطرنجى شد و بهمين تخلّص شهرت يافت. از مطايبات اشعار او است:
اى برادر گر عروس خوبت آبستن شده است |
اندرين مدت كه بودى غايب از نزد عروس |
|
بر عروست بدگمان گشتن نشايد بهر آنك |
ماكيان چون نيك باشد خايه گيرد بىخروس |
|