گرديد بشرط آنكه صابى نيز تاريخ دولت ديالمه را بنگارد، اينك صابى نيز در زندان تاريخ آن دولت را بنام عضد الدولة تأليف و به تاج المآثر موسوم گردانيد. همين كتاب است كه بجهت انتساب بتاج الملّة كه يكى از القاب عضد الدولة است به تاريخ تاجى شهرت دارد. صابى كتابى هم در مثلثات نوشته، ديوان شعرى هم داشته و رساله‌هاى چندى در جواب سؤالات علماى نجوم و هيئت نگاشته و هريك از رسائل و منشآت وى نيز مشهور و در انشا و ادبيّات زبان عرب بسيار مفيد ميباشد.

مخفى نماند، چنانچه اشاره شد صاحب ترجمة مشرك و صابئى مذهب، در كيش خود بسيار راسخ و ثابت‌قدم، در امتثال احكام مذهبى خود جدّى وافى داشت، ملوك ديالمه و خلفاى عباسى در قبول دين اسلام او، تدبيرات لازمه بكار برده و نويدها دادند، بلكه عزّ الدولة با رتبه صدارت در قبال اسلام، مستظهرش گردانيد لكن هيچكدام مؤثر نشد و فتورى در عقائد و آئين مذهبى وى نرسيد، حتّى روزى بر سر خوان وزير مهلبى حاضر بود، وزير ظرف باقلا را كه در آن خوان بوده پيش وى بگذاشت، لكن از آنرو كه باقلا، از منهيّات كيش صابئيّه است دست نزد و اصرار وزير نيز نتيجه نداد و گفت ايّها الوزير نشايد كه براى يك خوردنى خداى خود را عاصى باشم و اين جواب او بنهايت درجه مورد استحسان وزير گرديد.

با اينهمه رسوخيكه در مذهب خود داشته، در اثر آداب و حسن اخلاق، مقرّرات دين مقدّس اسلامى را نيز بسيار مقدّس و محترم ميشمرد، با مسلمانان با سيرت پسنديده و خوى خوش‌رفتار و معاشرت ميكرد، در محضر بزرگان اسلام متواضع و فروتن بود و در شهر رمضان مانند مسلمانان با روزه بسر ميبرده است، بلكه قرآن مجيد را حافظ بود، در نظم و نثر و مراسلات و محاورات خود با آيات قرآنى تمثّل و استشهاد ميكرده و از انوار آنها اقتباس مينموده است (دشمن دانا به از نادان دوست) چنانچه در صدر عنوان اشاره شد، صابى در فنون شعرى نيز ماهر بود، انواع استعارات و تشبيهات و نكات دقيقه و معانى مبتكره در اشعار خود بكار ميبرد چنانچه در حق غلام سياه‌رنگ خود كه بسيار