ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٧٩ - شبسترى شيخ محمود بن امين الدين عبد الكريم بن يحيى
شبستر[١]
شبسترى شيخ ابراهيم
- بعنوان سيبويه ثانى نگارش داديم.
شبسترى شيخ محمود بن امين الدين عبد الكريم بن يحيى
- از اكابر عرفاى نامى ميباشد كه جامع علوم عقليّه و نقليّه بود، در عهد خود از مشاهير مشايخ اين سلسله بشمار ميرفت، در زمان اولجايتو سلطان و ابو سعيد خان در تبريز مقيم و مرجع خاصّ و عامّ بود. مير حسينى سادات هروى كه در آن عهد در خراسان اشتهار داشته هفده بيت مشتمل بر هفده سؤال داير بر حقائق سير و سلوك و عرفان خدمت وى فرستاد او نيز باشاره پير خود بهاء الدين يعقوب تبريزى، در مقابل هربيتى يك بيت در جواب آن بنگاشت، پس از چندى بخواهش بعضى، قدرى بسط داده و ابيات و مطالب ديگرى نيز بدان افزود و مراتب حكمت و عرفان و توحيد را با عبارات فصيحه و بيانات شافيه بنظم آورده و گلشن رازش ناميد كه بسيار مشهور و بارها در تهران و غيره چاپ شده و تبحّر عرفانى او را برهانى قاطع مىباشد و شرحهاى بسيارى بر آن نوشتهاند كه اكمل آنها شرح شمس الدين شيخ محمد لاهيجى شيرازى نوربخشى مدفون در شيراز است كه نامش مفاتيح الاعجاز در شرح گلشن راز ميباشد و از آثار قلمى شيخ محمود است:
١- حق اليقين كه رسالهايست نثرى و مشتمل بر حقائق و دقائق عرفانيه ٢- سعادتنامه ٣- گلشن راز كه مذكور شد ٤- مرآت المحققين و از اشعار متفرّقه گلشن راز مذكور است:
اگر مشرك ز دين آگاه بودى |
كجا در دين خود گمراه بودى |
|
نديد او از بت، الّا خلق ظاهر |
بدين علت شد اندر شرع كافر |
|
تو هم گر زو نبينى حق پنهان |
بشرع اندر نخوانندت مسلمان |
|
اگر روى تو باشد در كه و مه |
بت و زنّار و ترسائى ترا به |
|
ترا تا در نظر اغيار و غير است |
اگر در مسجدى آن عين دير است |
|