ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٥٦ - شاشى محمد بن على بن اسمعيل
تلمّذ نموده، بعد از وفات ابو اسحق، فقيه منحصربفرد عراق و رياست مذهبى بدو منتهى گرديده است و از تأليفات او است:
١- حلية العلماء فى المذهب يا فى مذاهب الفقهاء كه در هرمسئله نخست مذهب شافعى را ذكر كرده و بعد از آن اختلافات ساير فقهاء ائمّه اهل سنّت را مذكور ميدارد، از آنرو كه تأليف آن براى مستظهر باللّه عباسى (٤٨٧- ٥١٢ ه) بوده است آنرا مستظهرى ناميد.
يك نسخه از آن در خزانه مصر و دو نسخه نيز برقم ١١٣٧ در خزانه اياصوفيا موجود است ٢- العمدة فى فروع الشافعية كه براى عمدة الدين مسترشد عباسى پسر مستظهر مذكور (٥١٢- ٥٢٩ ه) تأليف شده است. شاشى از سال پانصد و چهارم هجرت تا آخر عمر خود در مدرسه نظاميّه بغداد تدريس ميكرد تا روز شنبه پانزدهم شوال سال پانصد و هفتم هجرت در بغداد وفات يافت و در مقبره باب شيراز در قبر استاد خود ابو اسحق مذكور و يا در جنب آن مدفون گرديد. (ص ١٥٨ هب و ٣٨ ج ٢ كا)
شاشى محمد بن على بن اسمعيل
- فقيه شافعى اصولى محدّث شاعر لغوى، كنيهاش ابو بكر، لقبش قفّال بود، گاهى در مقابل قفّال صغير آتى الترجمة بقفّال كبيرش موصوف دارند. شاشى ببلاد بسيارى سياحت كرد، فقه شافعى در بلاد ماوراء النّهر از وى انتشار يافت، از محمد بن جرير طبرى و ابن سريج روايت نموده است. محمد بن احمد خضرى مروزى فقيه شافعى كه در قوه حافظه ضرب المثل بوده و در سال سيصد و اندى وفات يافته است از اكابر تلامذه وى ميباشد. شاشى نخستين كسى است از فقها كه علم مناظره و جدل را انشا كرده و در آن موضوع تأليف كتاب نمود. مصنّفات بسيارى كه من جمله كتاب آداب القاضى ميباشد بدو منسوب است. وى در سال سيصد و شصت و پنجم يا ششم و يا سىام يا سى و ششم هجرى قمرى وفات يافت.
(ص ١٥٨ هب و سطر ٢٢ ص ٣٤٦ و سطر ١٣ ص ٤٤٩ ت و ٣٢ ج ٢ كا و ١٧٦ ج ٢ طبقات شافعية و غيره)