سهل بن عبد اللّٰه التسترى را پرسيدند از هوا،گفت:هوا درد است و مخالفتش درمان.وهب گفت:چون دو كار پيش آيد تو را و ندانى كه كدام بهتر است،بنگر تا كدام از هوا دورتر است،برآن كار كن.

وَ أَضَلَّهُ اللّٰهُ عَلىٰ عِلْمٍ ،و خداى او را گمراه كند بر علم،يعنى او را مخذول كند و با خود رها كند،ازآن‌كه عاقبت كار او داند.و قيل:حكم اللّٰه بضلاله عن علم بحاله،گفتند [١]:خداى تعالى حكم كرد به ضلالش ازآنجا كه عالم بود به احوالش. وَ خَتَمَ عَلىٰ سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ ،مهر بر گوش و دل او نهد [٢]برآن تأويل كه گفته شد از علامت كه دليل كفر [٣]كند. وَ جَعَلَ عَلىٰ بَصَرِهِ غِشٰاوَةً ،و در چشم او تاريكى كرده است،يعنى،به منزلت آن است كه چشم تاريك دارد ازآنجا كه چيزى نمى‌بيند كه او را سود دارد.و مراد آن است كه،نظر و تفكر نمى‌كند تا علمش حاصل شود.

حمزه و كسائى و خلف،خواندند:غشوة،به فتح«غين»،بى«الف».و باقى قرأ:غشاوة به كسر«غين»و«ألف».و غشوه،واحد باشد و غشاوه جمع بود. فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللّٰهِ ،گفت:كه هدايت[٢٤٣-ر]دهد او را بجز خداى تعالى؟ أَ فَلاٰ تَذَكَّرُونَ ،انديشه نمى‌كنند؟ [٤]

[سوره الجاثية (٤٥): آیات ٢٤ تا ٣٧]
وَ قٰالُوا مٰا هِيَ إِلاّٰ حَيٰاتُنَا اَلدُّنْيٰا نَمُوتُ وَ نَحْيٰا وَ مٰا يُهْلِكُنٰا إِلاَّ اَلدَّهْرُ وَ مٰا لَهُمْ بِذٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلاّٰ يَظُنُّونَ (٢٤) وَ إِذٰا تُتْلىٰ عَلَيْهِمْ آيٰاتُنٰا بَيِّنٰاتٍ مٰا كٰانَ حُجَّتَهُمْ إِلاّٰ أَنْ قٰالُوا اِئْتُوا بِآبٰائِنٰا إِنْ كُنْتُمْ صٰادِقِينَ (٢٥) قُلِ اَللّٰهُ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلىٰ يَوْمِ اَلْقِيٰامَةِ لاٰ رَيْبَ فِيهِ وَ لٰكِنَّ أَكْثَرَ اَلنّٰاسِ لاٰ يَعْلَمُونَ (٢٦) وَ لِلّٰهِ مُلْكُ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ يَوْمَ تَقُومُ اَلسّٰاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ اَلْمُبْطِلُونَ (٢٧) وَ تَرىٰ كُلَّ أُمَّةٍ جٰاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعىٰ إِلىٰ كِتٰابِهَا اَلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ مٰا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (٢٨) هٰذٰا كِتٰابُنٰا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنّٰا كُنّٰا نَسْتَنْسِخُ مٰا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (٢٩) فَأَمَّا اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّٰالِحٰاتِ فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ فِي رَحْمَتِهِ ذٰلِكَ هُوَ اَلْفَوْزُ اَلْمُبِينُ (٣٠) وَ أَمَّا اَلَّذِينَ كَفَرُوا أَ فَلَمْ تَكُنْ آيٰاتِي تُتْلىٰ عَلَيْكُمْ فَاسْتَكْبَرْتُمْ وَ كُنْتُمْ قَوْماً مُجْرِمِينَ (٣١) وَ إِذٰا قِيلَ إِنَّ وَعْدَ اَللّٰهِ حَقٌّ وَ اَلسّٰاعَةُ لاٰ رَيْبَ فِيهٰا قُلْتُمْ مٰا نَدْرِي مَا اَلسّٰاعَةُ إِنْ نَظُنُّ إِلاّٰ ظَنًّا وَ مٰا نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ (٣٢) وَ بَدٰا لَهُمْ سَيِّئٰاتُ مٰا عَمِلُوا وَ حٰاقَ بِهِمْ مٰا كٰانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ (٣٣) وَ قِيلَ اَلْيَوْمَ نَنْسٰاكُمْ كَمٰا نَسِيتُمْ لِقٰاءَ يَوْمِكُمْ هٰذٰا وَ مَأْوٰاكُمُ اَلنّٰارُ وَ مٰا لَكُمْ مِنْ نٰاصِرِينَ (٣٤) ذٰلِكُمْ بِأَنَّكُمُ اِتَّخَذْتُمْ آيٰاتِ اَللّٰهِ هُزُواً وَ غَرَّتْكُمُ اَلْحَيٰاةُ اَلدُّنْيٰا فَالْيَوْمَ لاٰ يُخْرَجُونَ مِنْهٰا وَ لاٰ هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ (٣٥) فَلِلّٰهِ اَلْحَمْدُ رَبِّ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ رَبِّ اَلْأَرْضِ رَبِّ اَلْعٰالَمِينَ (٣٦) وَ لَهُ اَلْكِبْرِيٰاءُ فِي اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ هُوَ اَلْعَزِيزُ اَلْحَكِيمُ (٣٧)

[ترجمه]

[٥] ،گفتند نيست اين الا زندگانى نزديك‌تر،بميريم و زنده شويم [٦]و هلاك نكند ما را الا روزگار،و نيست ايشان را به آن هيچ علمى، نيست ايشان را الا گمان مى‌برند.

چون بخوانند بر ايشان آيتهاى ما روشن،نباشد حجت ايشان الا آن‌كه گويند،بياريد پدران ما را اگر راست مى‌گويى.

[١] .آج،ما:گفت.

[٢] .آج،ما،گا،آد:نهاد.

[٣] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:او.

[٤] .گا افزوده:اين كافران.قوله تعالى،آد:نمى‌كنيد،اى كافران.ما قوله تعالى.

[٥] .اساس و آب:ان. قوله تعالى.

[٦] .لا:مى‌ميريم و زنده مى‌شويم،آد:مى‌ميريم و زنده مى‌باشيم.