است و اگر [١]در عبارت[١٥٥-ر]ظرف مكان است،يعنى پيش از آن به پدران ايشان و پس از آن به فرزندان ايشان أَلاّٰ تَعْبُدُوا، قيل:بأن لا تعبدوا،گفت:به آن فرستادند اين پيغامبران را تا مردم آن روزگار را گويند،جز خداى را مپرستى.و اين از آن جمله است كه قول در او مضمر است.يعنى و قالوا:ان لا تعبدوا الا الله،و گفتند:

جز خداى مپرستيد [٢].

قٰالُوا، گفتند اين كافران: لَوْ شٰاءَ رَبُّنٰا، اگر خداى خواستى، لَأَنْزَلَ مَلاٰئِكَةً، فروفرستادى فريشتگان را.اين براى آن گفت [٣]كه،ايشان اعتقاد كرده بودند كه فريشتگان مهتر [٤]از پيغامبران‌اند،براى آن‌كه ايشان دختران خداى‌اند پس از اين جا گفتند:اگر خداى خواستى تا پيغامبرى فرستد،از فريشتگان فرستادى.

آنگه گفتند: فَإِنّٰا بِمٰا أُرْسِلْتُمْ بِهِ كٰافِرُونَ، ما به آنچه شما را به آن فرستاده‌اند از كتاب و شريعت كافرايم.

فَأَمّٰا عٰادٌ، گفت:اما عاد كه قوم هود بودند استكبار و ترفع كردند در زمين [٥]،و براى آن‌كه ما ايشان را قوتى و شدتى داديم و عظم خلقى،ايشان به آن مغرور شدند و گفتند: مَنْ أَشَدُّ مِنّٰا قُوَّةً، در جهان كه باشد كه از ما به قوت سختر [٦]بود،حق‌تعالى به جواب ايشان گفت:أ و لم يروا:نمى‌بينند يعنى:نمى‌دانند كه آن خداى كه ايشان را بيافريد از ايشان به قوت سخت‌تر است.و نصب قوت در هر دو جاى بر تميز است.

وَ كٰانُوا بِآيٰاتِنٰا، و ايشان به آيات ما جاحد و كافر شدند.

فَأَرْسَلْنٰا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً، ما بفرستاديم بر ايشان بادى سخت سرد.و اصل او از صرير باشد و آن آواز باد بود.و اين از مضاعف اين باب [٧]باشد،كنهنهته [٨]في معنى نهيته و:كفكفته في معنى كففته،و كبكبته في معنى كببته.و اين جوى سخت را براى آن صرصر مى‌گويند[١٥٥-پ]كه آب او را آوازى هايل بود. فِي أَيّٰامٍ، در روزهاى نحس شوم سخت بر ايشان كه در او هيچ‌چيزى نبود.

كوفيان و ابن عامر و ابو جعفر خواندند:في ايام نحسات،به كسر«حا»و باقى قرأ

[١] .آج،ما،گا،آد:اگرچه.

[٢] .ما:مپرستى.

[٣] .ما،گا،لا،آد:گفتند.

[٤] .ما،گا،لا،آد:بهتر.

[٥] .گا،آد،افزوده:به ناحق.

[٦] .سختر/سخت‌تر.

[٧] .لا:باد.

[٨] .اساس:كه نهنهه،به قياس با نسخه آب،تصحيح شد.