وَ جَعَلُوا الْمَلاٰئِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبٰادُ الرَّحْمٰنِ إِنٰاثاً [١] ...،نه جعل خلق است،گوييم:محال است و صورت نبندد و معنى مستقيم نباشد براى آن‌كه اگر به معنى تسميت باشد،چون يكى از ما عربى[١٩٨-پ]خواند،آن را او به عربى كرده باشد،و اگر عجمى خواند [٢]آن را،و قرآن همچنين كه هست بايد تا عجمى شود و براى او [٣]با لغت عجم گردد،و اين محال است باتفاق. لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ،تا همانا شما انديشه كنى و عقل كاربندى تا مضمون آن بدانى و منتفع شوى به آن.

وَ إِنَّهُ ،و اين قرآن، فِي أُمِّ الْكِتٰابِ ،در لوح محفوظ، لَدَيْنٰا ،به نزديك ما،يعنى در جايى كه امر ما در آنجا روان باشد،ديگر كس را حكم نباشد. [٤]و براى آن گفت كه:اول خداى تعالى قرآن بر لوح [٥]محفوظ پديد كرد تا فريشته از او بشناخت و بدانست و ياد گرفت و با رسول-عليه السلام-بگفت. لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ ،يعنى،اين قرآن بلندمرتبت است و به درجت علياست از فصاحت،و محكم است و دور ازآن‌كه تناقض به او راه يابد.

آنگه خطاب كرد با كافران كه قرآن را منكر بودند،گفت: أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً ،استفهام در آيت به معنى جحد است،يعنى،ما نضرب.در معنى اين كلمات خلاف كردند:بعضى گفتند،معنى آن است كه ما عذاب از شما برگردانيم [٦]و رها كنيم شما را و عقاب نكنيم شما را بر كفرتان؟اين قول مجاهد است و سدى و روايت عوفى از عبد اللّٰه عباس،يعنى پنداشتى كه ما شما را به اين كفر رها خواهيم كردن و عقاب ناكردن ؟ قتاده و ابن زيد گفتند:ما قرآن فرستادن رها كنيم براى آن‌كه شما به او ايمان نمى‌آرى [٧]،يعنى قرآن بگردانيم از شما براى آن‌كه شما در كفر اسراف مى‌كنى؟ قتاده گفت:اگر [٨]نخست بار كه قرآن فرود آمد و ايشان كافر شدند،قرآن بازگرفتى هلاك شدندى و لكن به فضل و رحمت خود بيست [٩]سال پياپى قرآن مى‌فرستاد

[١] .سورۀ زخرف(٤٣)آيۀ ١٩.

[٢] .لا:خوانده باشد.

[٣] .آج:تسميه،ما،گا،لا،آد:تسميۀ او.

[٤] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:و اين.

[٥] .آج،ما:به لوح،آد:در لوح.

[٦] .گا،آد:بگردانيم.

[٧] .ما:نمى‌دارى،لا:نداريد.

[٨] .«اگر»در اساس تكرار شده است.

[٩] .ما:به بيست.