عبد اللّٰه عباس گفت:خداى تعالى رسول را بفرستاد به شهادت:(ان لا اله الا الله)،چون تصديق كردند نماز فرمود ايشان را،چون تصديق كردند روزه فرمود ايشان را،چون تصديق كردند زكات فرمود،چون تصديق كردند حج فرمود و جهاد فرمود، و دين تمام بكرد به ولايت اميرالمؤمنين [١]-عليه السلام-و ذلك قوله: اَلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي [٢].

و قوله: لِيَزْدٰادُوا إِيمٰاناً مَعَ إِيمٰانِهِمْ ،اى،تصديقهم بالشرائع بعد تصديقهم باللّٰه و رسوله[٢٩٠-ر]ضحاك گفت:يقينا مع يقينهم،كلبى گفت:اين در حديبيه بود كه گفت: لَقَدْ صَدَقَ اللّٰهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيٰا بِالْحَقِّ [٣].

وَ لِلّٰهِ جُنُودُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ،و خداى راست لشكرهاى آسمانها و زمين گفتند:انصار دين حق را خواست تا انتقام كشند از اعداى دين.و گفتند:معنى آن است كه همه لشكرها بندگان اواند. وَ كٰانَ اللّٰهُ عَلِيماً حَكِيماً ،و خداى تعالى دانا و محكم كار است.

لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنٰاتِ -الآية.قتاده گفت از انس مالك كه چون اين آيت آمد، لِيَغْفِرَ لَكَ اللّٰهُ مٰا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ مٰا تَأَخَّرَ ،و اين آنگاه آمد [٤]كه رسول -عليه السلام-بازگشت از حديبيه رنجور و دلتنگ ازآن‌كه كافران او را در مكه نگذاشتند.چون آيت آمد رسول-عليه السلام-گفت:آيتى فروآمد [٥]بر من كه دوست‌تر است به نزديك من [٦]از دنيا و هرچه در دنياست.رسول-عليه السلام-آيات بر صحابه خواند،گفتند [٧]:هنيئا مريئا [٨]يا رسول‌اللّٰه!اين نصيب تو است نصيب ما چيست؟خداى تعالى آيت فرستاد: لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنٰاتِ جَنّٰاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهٰارُ ،و نيز تا مؤمنان گروندگان [٩]را به بهشتهايى برد كه زير درختان [١٠]آبها روان باشد. خٰالِدِينَ فِيهٰا ،هميشه در آنجا باشند. وَ يُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئٰاتِهِمْ ،و سيئات و گناهانشان از ايشان مكفر كند [١١]و بيامرزد،و معنى اسقاط عقاب آن باشد به

[١] .آج،ما،گا،آد،لا،افزوده:على.

[٢] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٣.

[٣] .سورۀ فتح(٤٨)آيۀ ٢٧.

[٤] .آج،ما،گا،لا،آد:آنگه بود.

[٥] .آج،ما،گا،لا،آد:فرود.

[٦] .ما:دوستر دارم.

[٧] .گا،آد:صحابه گفتند.

[٨] .آج،ما،لا،افزوده:لك.

[٩] .آج،ما،گا،آد:گرويدگان.

[١٠] .آج،ما:در زير درختان او،لا:در زير درختان.

[١١] .آب،آج،ما:كنند.