روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٤ - ترجمه
ايشان را بنده گيرد به سنت.
و آنچه روايت اصحاب ماست كه،هر اسير را كه بگيرند پيش ازآنكه [٢٧٣-پ]كارزار منقرض شود،كارزار بر جايگاه باشد امام مخير است ميان آنكه بكشد يا دست و پاى ايشان ببرد [١]مِنْ خِلاٰفٍ [٢]،دست راست و پاى چپ،و رها كند تا جمله خون بيايد تا بميرند،و او را منت و فدا نباشد.و آن را كه پس از انقضاى كارزار گيرند،او را امام مخير باشد ميان منت و فدا،اما منت نهد و اما فدا بستاند، اما مال بدهد [٣]،و اما بنده گيرد [٤]ايشان را.اگر اسلام آرند در هر دو حال اين جمله ساقط شود و حكم او حكم مسلمانان باشد.
حَتّٰى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزٰارَهٰا ،تا كارزار [٥]بارهاى گران خود بنهند [٦]،يعنى تا اهل كارزار [٧]سلاح بنهند و كارزار [٨]با سپرى [٩]شود.و گفتند:تا كارزار [١٠]اجرام و آثام خود بنهند [١١]براى آنكه كالزار [١٢]خالى نباشد از اين معنى بر يك جانب كه على[اى] [١٣]حال احد الفريقين بر باطل باشند،و اين كنايت باشد ازآنكه تا كارزار [١٤]بشود [١٥].و قوله: اَلْحَرْبُ ،اما مراد اهل كالزار [١٦]است على تقدير حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه،كقوله: وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ [١٧]...و اين قول بهتر است و اما حرب،نام جماعت محاربان باشد،كالركب و الشرب و الصحب،و اين قول ضعيف است براى آنكه اين بنا آنجا گويند كه در واحد او [١٨]فاعل آيد،كواكب و شارب و صاحب.
قال الاعشى مفسرا لأوزار الحرب بالسلاح:
[١] .آج،ما:ببرند.
[٢] .سورۀ اعراف(٧)آيۀ ١٢٤.
[٣] .لا:بدهند.
[٤] .آج،ما:گيرند.