و صحابه براى آن چنين ساخت تا كافران را به ايشان بخشم آرد.و عجب از گروهى [٣٠٩-پ]كه بى‌تأمل گفتند [١]: وَ الَّذِينَ مَعَهُ ،أبو بكر [٢]است،و أَشِدّٰاءُ عَلَى الْكُفّٰارِ ،عمر [٣]، رُحَمٰاءُ بَيْنَهُمْ ،عثمان [٤]، تَرٰاهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً ،على [٥]،و انديشه نكردند كه سخن ناانداخته نبايد گفتن.

و آن،آن است كه [٦]: وَ الَّذِينَ مَعَهُ [٧]،باتفاق در محل رفع است به ابتدا،و مبتدا [٨]را خبر بايد [٩]و خبر بايد تا هم [١٠]مبتدا باشد.چنان كه زيد قائم او قاعد.بهر حال زيد قائم است و قائم زيد.پس چگونه شايد تا أبو بكر مبتدا باشد و عمرو عثمان و على خبر باشند از او؟و خبر مى‌بايد تا عين مبتدا باشد.ديگر آن‌كه مبتدا شخص با[شد] [١١]و خبر حدث باشد،چگونه شايد تا شخصى مخبر عنه باشد و اشخاص خبر باشند از او؟و اين در غايت استحالت است.

ديگر آن‌كه:اين صفات به اهل البيت لا يقتر است ازآن‌كه به صحابه. وَ الَّذِينَ مَعَهُ اشخاص مختلف‌اند.«واو»عطف بايد تا فرق باشد ميان عطف و معطوف عليه [١٢].

پس به اين جمله آنچه ايشان گفتند،درست نيست-و الله ولى التوفيق.

و آنگه گفت: وَعَدَ اللّٰهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً ،گفت:وعده داد خداى مؤمنان را كه عمل صالح كرده باشند از ايشان،يعنى از آنان كه ذكر ايشان برفت آمرزش و ثواب بزرگوار.و مِنْهُمْ ،راجع است الى قوله: وَ الَّذِينَ مَعَهُ .و اگر اعراب اين آيت بدين وجه گويند كه محمد مبتداست،رسول الله صفت اوست،نه خبر. وَ الَّذِينَ ،معطوف است على محمد.آنگه آنچه از پس اوست

[١] .ما،گا،لا،آد:اما گروهى كه گفتند.

[٢] .ما،گا،لا،آد:أبو بكر صديق.

[٣] .ما،گا،لا،آد:عمر خطاب است.

[٤] .گا،لا،آد:عثمان عفان،ما:عثمان است-رضى الله عنهم.

[٥] .گا،لا،آد:مراد على بن أبي طالب است-عليه السلام-، اين قولى به غايت ضعيف و خارج از لغت عرب و نظم كلام ايشان.

[٦] .ما،گا،لا،آد:براى آن‌كه.

[٧] .اساس:و الذين آمنوا،كه با توجه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.

[٨] .لا:ابتدا.

[٩] .ما،گا،لا،آد،افزوده:لا محاله.

[١٠] .آج،ما،گا،لا،آد:نفس.

[١١] .در اساس،بريده شده است،اختلاف نسخه‌هاى:ما،گا،لا،آد ازاين‌پس تا آخر جلد هفدهم فاحش بود و ضبط تمامى آنها غير لازم تشخيص داده شد.

[١٢] .آج،افزوده:و مبتدا و خبر يا صفت و موصوف و اين صفت و موصوف است،نه معطوف و معطوف عليه.