روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦٦

است از عبد الله عباس.منصور گفت:از مجاهد پرسيدم كه اين سيما اثر باشد كه بر پيشانى پديد آيد از اثر سجده [١]؟گفت:نه،و لكن ربما [٢]كه بر پيشانى مرد از آن اثر بمانند زانوى بز [٣]باشد و دلش از سنگ سختر [٤]باشد و لكن اثر خشوع باشد [٥].اين جريح گفت:وقار و بها باشد.شمر بن عطيه [٦]گفت:تهيج و زردى روى باشد و اثر بى‌خوابى.عكرمه و سعيد جبير گفتند:اثر خاك باشد بر پيشانى ايشان ازآن‌كه سجده بر [٧]زمين كنند تواضع را.

سفيان ثورى گفت:به شب نماز كرده باشند به روز رويشان نورانى بود [٨]، بيانش

قوله [٩]-عليه السلام: من كثر صلاته بالليل حسن وجهه بالنهار. بهرى ديگر گفتند:اثرى باشد بر پيشانى از سجده چنان كه كس‌ها [١٠]را هست.زهرى گفت:اين علامت روز قيامت باشد.

و در بعضى اخبار آمد كه خداى تعالى به قيامت دوزخ را گويد:

يا نار انضجى يا نار حرقى و [١١]موضع السجود فلا تقربى ،گويد:بسوز هركجا خواهى از گناهكار و جاى سجده رها كن.

عطاى خراسانى گفت:هركه او پنج نماز به پاى دارد داخل بود در اين آيت.

ذٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرٰاةِ ،گفت:مثل و صفت ايشان در تورات و انجيل اين است كه ايشان را مثل زدند و تشبيه كردند در اين كتابها به زرعى و كشتى. أَخْرَجَ شَطْأَهُ ،كه تژ [١٢]بزند [١٣].و آن اول‌بار بود كه دانه بشكافد [١٤].

انس گفت:نباته،عبد الله عباس گفت:خوشۀ زرع باشد،مجاهد و ضحاك گفتند:فراخ زرع باشد كه پيرامن او برآيد [١٥]يقال:اشطأ الزرع فهو مشطئ،اذا فرخ و