روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣٧ - ترجمه
وَ يُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ وَ يَتُوبُ اللّٰهُ عَلىٰ مَنْ يَشٰاءُ [١]... ،در سورت برائت.
و قول النابغة:
فان يهلك ابو قابوس يهلك
ربيع الناس و البلد الحرام
و تمسك بعده بذناب عيش
اجب الظهر ليس له سنام
و باقى قرأ به نصب خواندند،و يعلم على الصرف [٢]،[گفتند:كأنه صرف عن الجزم الى النصب،و اين قول كوفيان است.] [٣]كقول الشاعر:
لا تنه عن خلق [٤]و تأتى مثله
عار عليك اذا فعلت عظيم
و گفتند:به اضمار«ان»،چنان كه گفت:
للبس عباءة و تقر عيني
احب الى من لبس الشفوف
[اى،و ان تقر عينى،على تقدير مع ان تقر عينى،كقولهم:لا تأكل السمك و تشرب اللبن،اى،مع ان تشرب.و اين قول بصريان است.] [٥]فَمٰا أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَمَتٰاعُ الْحَيٰاةِ الدُّنْيٰا ،گفت:آنچه دادهاند شما را از مال و ملك دنيا،آن متاع حيات [٦]دنياست.«ما»مجازات [٧]راست و،«فا»به جواب او بازآمد ،و زينت دنياست. وَ مٰا عِنْدَ اللّٰهِ ، [٨]و آنچه به نزديك خداى است از ثواب بهتر است و باقىتر و پايندهتر آنان را كه ايمان دارند به خداى و بر خداى توكل كنند.
وَ الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبٰائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَوٰاحِشَ ،گفت:آنان كه بپرخيزند [٩]از گناههاى[١٩٢-ر]كباير [١٠].حمزه و كسائى و خلف و يحيى خواندند اين جا،و در سورت و النجم:كبير الإثم،بر واحد و تفسيرش بر شرك كردند از عبد الله عباس.و ديگران«كبائر»خواندند [١١]بر جمع.اختلاف مفسران ياد كردهايم در«اثم»و «فواحش».سدى گفت:زنا باشد.مقاتل گفت:موجبات حدود است،هرچه در او حد لازم آيد.
وَ إِذٰا مٰا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ ،چون خشم گيرند،هم ايشان بيامرزند و حلم كنند.
[١] .سورۀ توبه(٩)آيات ١٤ و ١٥.
[٢] .ما،افزوده:خواندند.
[٣] .اساس،آب:ندارد،از آج افزوده شد.
[٤] .ما:عن الخلق.
[٥] .اساس و آب ندارد،از آج افزوده شد.
[٦] .گا،آد:زندگانى.
[٧] .گا:مجاز.
[٨] .آج،ما،گا،آد،افزوده:اين«ما»موصوله است.
[٩] .بپرخيزند/بپرهيزند،آج،ما،گا،لا،آد:بپرهيزيد.
[١٠] .گا،آد:بزرگ،لا:كبيره.
[١١] .آج،ما،گا،آد،افزوده:به الف.