روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٩ - ترجمه
حجت.سدى گفت:اگر پيغامبران و اولياى خداى تعالى اوقاتى [١]مغلوب و مقهور باشند،ايشان غالب و منصوراند،براى آنكه آنان كه آن كرده باشند با ايشان،از دنيا بنروند تا خداى تعالى گروهى را بنجهاند [٢]كه انتقام بكشند از ايشان.بعضى ديگر گفتند:مراد به«رسل»،محمد است-صلى اللّٰه عليه و آله-چنان كه گفت: يٰا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبٰاتِ [٣]...، ابو العاليه گفت:مراد آن است كه حجت ايشان عالى و غالب داريم بر جهانيان،هم در دنيا،هم در آخرت.
وَ يَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهٰادُ، و آن روز كه بايستند [٤]گواهان از پيغامبران و فريشتگان و مؤمنان.و«اشهاد»،جمع شاهد باشد،كناصر و انصار.
يَوْمَ لاٰ يَنْفَعُ الظّٰالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ، آن روز كه ظالمان را سود ندارد عذر خواستن ايشان،ازآنجا كه ملجا و مضطر باشند.و آيت دليل است بر بطلان مذهب نجار و آنان كه گفتند:در قيامت تكليف باشد،چه اگر تكليف بر جاى بودى،كافران همه ايمان آوردندى و فاسقان توبت كردندى و به موقع قبول افتادى و هيچكس به دوزخ نشدى و خداى نگفتى، يَوْمَ لاٰ يَنْفَعُ الظّٰالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ،وَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ، و نصيب ايشان لعنت و طرد و راندن و دورى باشد از رحمت خداى تعالى. وَ لَهُمْ سُوءُ الدّٰارِ، [١٤١-پ]و ايشان را [٥]بدى سراى،يعنى بدى منقلب و بازگشتنگاه [٦]،آن دوزخ است به جزا [٧]كرده باشد.
وَ لَقَدْ آتَيْنٰا مُوسَى الْهُدىٰ، گفت:ما داديم موسى را نبوت و بيان.
وَ أَوْرَثْنٰا بَنِي إِسْرٰائِيلَ الْكِتٰابَ، و چون موسى برفت،ما كتاب او كه تورات است،ميراث [٨]به بنى اسرائيل داديم. هُدىً وَ ذِكْرىٰ، در محل نصب است بر حال.و « هُدىً »دوم [٩]لطف و بيان است،و ذِكْرىٰ ،و يادداشت و تذكيرى خداوندان عقل را،يعنى آنان كه عقل استعمال كنند و خرد كار بندند.
آنگه رسول را گفت: فَاصْبِرْ، صبر كن بر رنج و ايذاى ايشان. إِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ، كه وعدۀ خداى تعالى درست است در آنچه گفت كه دين تو اظهار كنم بر همه
[١] .آج،ما،گا،لا افزوده:در دنيا،آد:در دنيا اوقاتى.
[٢] .ما:برانگيزد،گا،آد:برگمارد،لا:بگمارد.
[٣] .سورۀ مؤمنون(٢٣)آيۀ ٥١.
[٤] .ما:باستند.
[٥] .ما،گا،آد،افزوده:باشد.
[٦] .گا،آد:بازگشتن جاى و.
[٧] .ما،گا،لا،آد:به جزاى آنچه.
[٨] .ما،گا،لا،آد:به ميراث.
[٩] .ما،گا:دويم.