تَكٰادُ السَّمٰاوٰاتُ ،به تاى تأنيث،ينفطرن به«نون»،چنان كه گفتيم.نافع[خواند] [٣]و كسائى:(يكاد)به«يا»، اَلسَّمٰاوٰاتُ يَتَفَطَّرْنَ به«تا»بدل«نون»من التفطر و هو مطاوع فطر.يقال:فطرته فتفطر.

گفت:نزديك است كه آسمان بشكافد از بالاى ايشان از عظم و فظيعت كلمۀ كفر كه مى‌گويند و شرك كه به خداى مى‌آرند و در حق او اثبات زن و فرزند مى‌كنند.و مثله قوله: تَكٰادُ السَّمٰاوٰاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَ تَنْشَقُّ الْأَرْضُ وَ تَخِرُّ الْجِبٰالُ هَدًّا، أَنْ دَعَوْا لِلرَّحْمٰنِ وَلَداً [٤].و قوله: مِنْ فَوْقِهِنَّ ،يعنى هر آسمانى كه بالاى آسمانى ديگر است و چون آسمانهاى زيرين شكافته شود از كفر اهل زمين اولا و آخرا [٥]،كه آسمان دنيا شكافته شود،چه او نزديكتر است به ايشان. وَ الْمَلاٰئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ ،و فرشتگان تسبيح مى‌كنند به حمد و شكر خداى ايشان و براى اهل زمين استغفار مى‌كنند و آمرزش مى‌خواهند از جملۀ [٦]مؤمنان،بيانه قوله: وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ [٧]أَلاٰ إِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ .بعضى علما گفتند:حق‌تعالى افتتاح اين آيت به هيبت و عظمت كرد و ختم او به لطف و بشارت.گفت:

خداى تعالى آمرزنده و بخشاينده است.

آنگه گفت: وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيٰاءَ گفت:آنان كه بدون خداى، خداوندان و معبودان گيرند، اَللّٰهُ حَفِيظٌ عَلَيْهِمْ ،خداى بر ايشان نگاهبان است، اعمال ايشان مى‌داند و مى‌شناسد و بر ايشان مى‌شمارد تا جزا دهد ايشان را برآن.تو كه محمدى،و كيل ايشان نه‌اى،انما بر تو بلاغ و اعذار و انذار است.

پس [٨]گفت: وَ كَذٰلِكَ أَوْحَيْنٰا إِلَيْكَ ،همچنين وحى كرديم و بفرستاديم به تو قرآنى عربى،به لغت عرب، لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرىٰ ،تا بترسانى مكه را،يعنى،اهل مكه را،على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه،كقوله: وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ [٩]...

[١] .آج،ما:هى.

[٢] .اساس:افتادگى دارد،از آج،افزوده شد.

[٣] .آج:ندارد،از لا،افزوده شد.

[٤] .سورۀ مريم(١٩)آيات ٩٠ و ٩١.

[٥] .ما،گا،آد:اولى و اخرى.

[٦] .گا،آد:جهت.

[٧] .آج،ما،گا،لا،و يستغفرون للذين آمنوا،كه با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد.

[٨] .گا،لا،آد:و بس.

[٩] .سورۀ يوسف(١٢)آيۀ ٨٢.