روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٤ - ترجمه
فَقَضٰاهُنَّ سَبْعَ سَمٰاوٰاتٍ فِي يَوْمَيْنِ، گفت:بيافريد هفت آسمان در دو روز.اين «قضا»،به معنى خلق است و اتمام،و اين ايام همه با هم آرى،همان شش روز باشد كه حقتعالى گفت:... خَلَقَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مٰا بَيْنَهُمٰا فِي سِتَّةِ أَيّٰامٍ [١]...، و آن روزها [٢]پنج شنبه و آينه [٣]بود كه باقى شش روز است[١٥٤-پ]برآن روايت كه بيان كرديم.و روز آينه [٤]را براى آن جمعه خواند كه خلق آسمان و زمين و چيزها [٥]در او مجموع [٦]شد. وَ أَوْحىٰ فِي كُلِّ سَمٰاءٍ أَمْرَهٰا، و وحى كرد در هر آسمانى كار آن آسمان.
قتاده و سدى گفتند:ماه و آفتاب و ستارگانش بيافريد و فريشتگان را و آنچه خواست آفريدن در آسمانها.و گفتند كه:معنى آن است كه وحى كرد به اهل هر آسمانى آنچه ايشان را فرمود. وَ زَيَّنَّا السَّمٰاءَ الدُّنْيٰا بِمَصٰابِيحَ، گفت:بياراستم آسمان دنيا را به چراغها،يعنى به ستارگان درفشيده [٧]چون چراغ. وَ حِفْظاً، اى، حفظنا،يعنى خلقنا الكواكب زينة لها و حفظا،گفت:ما ستارگان را بر آسمان دنيا براى اين دو وجه بيافريديم:يكى براى زينت و،يكى براى نگاهداشت از شياطين تا رجوم ايشان باشند.و منع كنند ايشان را از استراق سمع،كانه قال:زيناها زينة و حفظناها حفظا،بر اين تقدير مصدر باشد و بر تقدير اول مفعول له،اى،للحفظ.و گفتند:«واو»،در تقدير صلت است،اى زيناها بمصابيح [٨]التى هى الكواكب حفظا،و بر اين وجه هم مفعول له باشد. ذٰلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ. اين جمله تقدير خداى است عزيز دانا منيع غالب عالم به جميع اشيا.
فَإِنْ أَعْرَضُوا، اگر اين كافران اعراض كنند و برگردند از تو و از قول و دعوت تو، فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ، بگوى:من شما را مىترسانم از صاعقه،يعنى وقعتى و عقوبتى و عذابى چون صاعقۀ عاد و ثمود.عاد،قوم هود بودند،و ثمود،قوم صالح.
إِذْ جٰاءَتْهُمُ الرُّسُلُ، چون پيغامبران به ايشان آمدند، مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ، از پيش ايشان و از پس ايشان،يعنى از جوانب.و گفتند:مراد ظرف زمان
[١] .سورۀ فرقان(٢٥)آيۀ ٥٩،سورۀ سجده(٣٢)آيۀ ٤.
[٢] .گا،آد:دو روز.
[٤] [٣] .آينه/آذينه،آدينه،با تبديل/د/به/ذ/و/ذ/به/ى/و ادغام دو«ى»در يكديگر،ما،گا،لا،آد:آدينه.
[٥] .ما:غيرها،گا،آد:همه چيزها.
[٦] .لا:مجتمع.
[٧] .گا:درخشنده.
[٨] .ما،گا،لا،آد:بالمصابيح.