رسول-عليه السلام-در اين سال صلح كرد با سهيل [١]بن عمرو،و اميرالمؤمنين [٢]-عليه السلام-ميان ايشان نامه [٣]نوشت و آن قصت برفته است،سال ديگر مكه بگشاد [٤].

قوله: لِيَغْفِرَ لَكَ اللّٰهُ ،در اين لام خلاف كردند كه به چه متعلق است.حسن بصرى گفت:اين لام قسم است كه مفتوح باشد ديگر جاها و لكن چون قسم از كلام بيوفگند [٥]،لام را مكسور بكرد،و فعل را منصوب،تشبيها بلام«كى»،و التقدير:

و اللّٰه ليغفرن اللّٰه لك ما تقدم.حسين بن الفضل گفت:تعلق دارد به قوله: وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنٰاتِ [٦]ليغفر لك اللّٰه و ليدخل المؤمنين و المؤمنات.

محمد بن جرير گفت،تعلق دارد به قوله: إِذٰا جٰاءَ نَصْرُ اللّٰهِ [٧]الى قوله: وَ اسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كٰانَ تَوّٰاباً [٨]،ليغفر لك اللّٰه.

و اين‌همه اقوالى است بعيد و متعسف،چه اين اقوال خلاف ظاهر است و در آيت و ظاهر او دليلى نيست بر اين حذف و تقدير.و آنچه معتمد است و موافق ظاهر و لايق نسق آيت،آن است كه گفته شود به نزديك بيان«ليغفر لك الله من ذنبك ما تقدم و ما تأخر».

بدان كه در اين چند قول گفتند:عطاء خراسانى گفت:ما تقدم من ذنبك يعنى گناه پدرت آدم.و ما تأخر،گناه امتت.و اين چيزى نيست براى آن‌كه آدم همچون او معصوم است از گناه،او را گناهى نيست بر حقيقت چنان كه بيان كرديم در قصت آدم.بعضى دگر گفتند:ما تقدم آن گناه كه در جاهليت كردى پيش از اسلام و آن گناه كه پس نبوت كردى.بعضى ديگر گفتند:آن گناه كه پيش از فتح مكه كردى و از آن گناه كه پس از آن كردى.بعضى ديگر گفتند:آن گناه كه در روزگار گذشته كردى و،آنچه هنوز نكردى.

و اين اقوال همه بد است [٩]براى آن‌كه قول آنان است كه گناه بر پيغامبر [١٠]روا دارند[٢٨٨-پ]و ما بيان كرده‌ايم كه گناه بر پيغامبران روا نيست،نه صغيره نه

[١] .اساس:شهيد،به قياس با نسخۀ آج،تصحيح شد.

[٢] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:على.

[٣] .آج،ما،گا،لا،آد:صلح‌نامه.

[٤] .آج،ما،لا،آد،افزوده:و در مكه رفت،گا:به مكه رفت.

[٥] .آج،ما،گا،لا،آد:بيفگند.

[٦] .سورۀ محمد(٤٧)آيۀ ١٩.

[٧] .سورۀ نصر(١١٠)آيۀ ١.

[٨] .سورۀ نصر(١١٠)آيۀ ٣.

[٩] .ما:بد نيست،گا،آد:همه خوب نيست.

[١٠] .ما:پيغامبران.