صلاحيت آن دارد.و«اليه»،براى [١]اختصاص است،يعنى يجتبى و يختار مضيفا إليه و ناسبا له،اليه من انه رسول الله و نبى الله و صفى الله [٢]و امين الله.اين،فايدت «إليه»است. وَ يَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ ،و هدايت كند به خود آن را كه با او رجوع كند و يا در او [٣]گريزد.

وَ مٰا تَفَرَّقُوا ،متفرق و مختلف نشدند اهل اديان و ملل.و گفتند:اهل كتاب را خواست چنان كه گفت: وَ مٰا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتٰابَ [٤]-الآيه.

إِلاّٰ مِنْ بَعْدِ مٰا جٰاءَهُمُ الْعِلْمُ ،الا از پس آن‌كه علم و حجت به ايشان آمد از آيات و بينات و ادلت.و الا از پس آن‌كه نعت و صفت محمد در كتب محمد [٥]بخواندند و بشناختند. بَغْياً بَيْنَهُمْ ،براى بغى و طلب رياست به ناحق.و نصب او [٦]مفعول له است. وَ لَوْ لاٰ كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ ،و اگر نه آنستى كه كلمتى از خداى تعالى سابق شده است كه تأخير عذاب ايشان كند تا به وقتى مسمى-و آن روز قيامت است- لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ،حكم كرده شدى ميان ايشان به عذاب،و جدا[١٧٧-پ] كردندى مؤمن را از كافر به نزول عذاب به [٧]كافران. وَ إِنَّ الَّذِينَ أُورِثُوا الْكِتٰابَ ،و آنان كه كتاب به ايشان به ميراث دادند از جهودان و ترسايان از پس پدران خود،و قوله: مِنْ بَعْدِهِمْ ،گفتند:از پس امم گذشته،و گفتند:اهل كتاب را خواست كه پيش رسول بودند. لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مُرِيبٍ ،در شكى‌اند به‌تهمت‌آرنده.منه،يعنى من محمد رسول الله،از محمد-عليه السلام-و از كار او.

فَلِذٰلِكَ فَادْعُ ،يعنى،الى ذلك [٨]فادع.آنگه حق‌تعالى رسول را امر كرد و گفت:يا محمد!تو مردمان را با دين مسلمانى دعوت كن.و«لام»و«الى» متعاقب باشند،يقال:دعوته لكذا او الى كذا و هديته لكذا و [٩]الى كذا،و هديته كذا ايضا. وَ اسْتَقِمْ [١٠]كَمٰا أُمِرْتَ ،و مستقيم باش و راست چنان كه تو را فرموده‌اند،يعنى در دين چنان باش كه تو را فرموده‌اند و هيچ عدول مكن و كژى مكن در دين [١١].

[١] .آج،ما،افزوده:آن.

[٢] .آج:وصى الله.

[٣] .آج،ما،گا،آد:با در او،لا:با او.

[٤] .سورۀ بينه(٩٨)آيۀ ٤.

[٥] .آج،ما،گا،لا،آد:خود،كه بر متن راجح مى‌نمايد.

[٦] .آج،ما،گا و لا،آد،افزوده:بر.

[٧] .گا:بر.

[٨] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:الدين.

[٩] .ما:او.

[١٠] .اساس،آب،آج،ما:فاستقم،با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد.

[١١] .گا،آد،افزوده:خداى.