وَ لاٰ تَتَّبِعْ أَهْوٰاءَهُمْ ،و متابعت هواى ايشان مكن،متابعت رضاى من [١]كن،چه اهواء ايشان مختلف است نگاه نتوانى داشتن. وَ قُلْ ،بگوى اى محمد كه من ايمان آوردم به هر كتاب كه خداى فرستاد و«من»،تبيين راست. وَ أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ ،و مرا فرموده‌اند [٢]تا عدل و انصاف و سويت كنم ميان شما و داد دهم. اَللّٰهُ رَبُّنٰا وَ رَبُّكُمْ ، [٣]خداى ما و خداى شماست. لَنٰا أَعْمٰالُنٰا وَ لَكُمْ أَعْمٰالُكُمْ ،اعمال ما،ما راست و اعمال شما شما را،يعنى جزاى عمل ما به ما دهند و جزاى عمل شما به شما.و اين دليل است بر بطلان مذهب مجبران [٤]. لاٰ حُجَّةَ بَيْنَنٰا وَ بَيْنَكُمُ ،ميان ما و شما حجتى نيست.

مجاهد گفت:معنى آن است كه،ميان ما و شما خصومتى نيست امروز،تا فردا به قيامت خود محاجت و مخاصمت كنيم.

ابن زيد گفت:معنى آن است كه،حق روشن شد و جدل ساقط شد.و گفتند:

معنى آن است كه،حجت نيست ميان ما و شما[١٧٨-ر]،يعنى ميان ما محاجت منقطع شد ازآن‌كه ظلم و بغى شما از آن ظاهرتر است كه به محاجت حاجت است [٥]و گفتند:معنى آن است كه،حجت ما راست بر شما[كه قول ما درست شد و مذهب شما ساقط،پس حجت ميان ما و شما نيست،بل حجت ما راست بر شما] [٦]موقوف نيست كه مجوز باشد كه بر ما بايستد يا [٧]بر شما. اَللّٰهُ يَجْمَعُ بَيْنَنٰا ،خداى تعالى جمع كند ميان ما تا با يكديگر [٨]خصومت كنيم و آنجا حق از باطل پيدا شود.

وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ ،و بازگشت با اوست ما را و جمله خلايق را.

وَ الَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِي اللّٰهِ ،گفت:آنان كه در خداى تعالى محاجت كنند و مجادلت و حجت انگيزند.گفتند:فى الله،اى،فى آيات الله،على حذف المضاف [٩].و آن‌كه [١٠]بر ظاهر حمل كنند اولى‌تر باشد،چه منعى نيست و مجادلت ايشان در خداى تعالى و در نفى او و اضافت صفات نقص با او و شرك با او ظاهر است. مِنْ بَعْدِ مٰا اسْتُجِيبَ لَهُ ،پس ازآن‌كه اجابت كردند مردمان او را و گردن

[١] .لا:خدا.

[٢] .ما:فرموده است.

[٣] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:الله.

[٤] .لا:قول مجبره،آج،ما،گا،آد:مذهب مجبره.

[٥] .گا،آد:باشد.

[٦] .اساس:ندارد،از آج،افزوده شد.

[٧] .آج:تا.

[٨] .آج:به آن‌كه.

[٩] .گا،آد،افزوده:و اقامة المضاف اليه مقامه.

[١٠] .آج،گا،لا،آد:و اگر،ما:و اكثر.