روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٢ - ترجمه
فبات الى ارطاة [١]حقف يلفه
خريق شمال يترك الوجه اقتما
قال العجاج:فبات الى ارطاة [٢]حقف احقفا،اى،مائل [٣]،و الفعل منه احقوقف.
قال الراجز:
سماوة الهلال حتى احقوقفا
اى،انحنى و استدار [٤]. وَ قَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ ،و پيغامبران ديگر گذشته بودند پيش [٥]او،يعنى پيش هود وَ مِنْ خَلْفِهِ ،از پس او،و آنان كه از پس او باشند گذشته نباشند،چگونه گفت:(خلت من خلفه) [٦]؟گوييم:از آن باب است كه فعلى در او مضمر باشد لايق حال او.و تقدير آن است كه: خَلَتِ النُّذُرُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ و منهم من يأتى من خلفه،چنان كه:علفتها [٧]تبنا و ماء باردا.و گفتند:به اين تقدير حاجت نيست،چه اين وقت كه خداى تعالى اين حكايت كرد در عهد رسول ما بهرى از پيش او گذشته بود [٨]و بهرى از پس او همه [٩]،گذشته بودند. أَلاّٰ تَعْبُدُوا إِلاَّ اللّٰهَ ،يعنى جملۀ پيغامبران كه آمدند آنان كه پيش هود بودند و آنان كه از پس او بودند همه به آن آمدند كه گفتند كه:جز خداى را مپرستى. إِنِّي أَخٰافُ عَلَيْكُمْ ، [١٠]من مىترسم بر شما از عذاب روزى بزرگ،و آن روز قيامت است.اين از كلام هود است.
قٰالُوا ،گفتند كافران به جواب هود: أَ جِئْتَنٰا ،آمدى به ما لِتَأْفِكَنٰا عَنْ آلِهَتِنٰا ،تا ما را برگردانى [١١]از خدايان ما [١٢]. فَأْتِنٰا بِمٰا تَعِدُنٰا ،بيار [١٣]به ما آنچه ما را وعده مىدهى از عذاب اگر تو از جمله راستيگرانى [١٤].
قٰالَ ،گفت،يعنى،هود-عليه السلام-: إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ ،علم به نزديك خداى است به وقت عذاب كه كى خواهد بودن. وَ أُبَلِّغُكُمْ مٰا أُرْسِلْتُ بِهِ اليكم،[٢٦٣-ر] و من به شما مىرسانم آنچه مرا به آن [١٥]فرستادهاند از اداى رسالت و بيان شريعت. وَ لٰكِنِّي أَرٰاكُمْ قَوْماً تَجْهَلُونَ ،و لكن من شما را گروهى نادان مىبينم و مىدانم.
[٢] [١] .ما:ابطاء.
[٣] .آج:مائله.
[٤] .آج،ما:استدار.
[٥] .گا،اد،افزوده:از.
[٦] .گا:قبله.
[٧] .ما:عقلتها.
[٨] .آج،ما،آد:بودند.
[٩] .آج،ما،گا،آد:هم.
[١٠] .آج،ما،گا،آد،افزوده:كه.
[١١] .آج:برگردانيد،آد:بگردانى.
[١٢] .آج،ما،افزوده:و الافك،الصرف.
[١٣] .آج:بياريد.
[١٤] . كذا در اساس،آب،ما،آج،گا،آد:راستگويان.
[١٥] .گا افزوده،آد:به شما.