وَ إِذٰا حُشِرَ النّٰاسُ كٰانُوا لَهُمْ [٢٥١-ر]،گفت:و آنگه كه حشر كنند مردمان را،اينان دشمنان باشند و به عبادت اين عابدان ايشان را كفران آرند و تبرا كنند، چنان كه گفت: ...تَبَرَّأْنٰا إِلَيْكَ مٰا كٰانُوا إِيّٰانٰا يَعْبُدُونَ [٤]،براى اين قيد زد [٥]إِلىٰ يَوْمِ الْقِيٰامَةِ ،در آيت اول.اين آيات،مذمت و ملامت و تقريع بت‌پرستان است و تسفيه رأى و حكم ايشان.

آنگه هم از وصف حال ايشان و جحود و عناد ايشان طرفى بيان كرد،گفت: وَ إِذٰا تُتْلىٰ عَلَيْهِمْ آيٰاتُنٰا بَيِّنٰاتٍ ،چون آيات مبين روشن ما بر ايشان خوانند،كافران گويند:اين قرآن حق و صدق را كه [٦]اين سخن [٧]جادوى ظاهر است.

أَمْ يَقُولُونَ افْتَرٰاهُ ،يا مى‌گويند:او فروبافته [٨]است. قُلْ ،تو جواب ده اى محمد!و بگوى كه:اين قرآن اگر من فروبافته‌ام [٩]و ساخته و بافتۀ من است، فَلاٰ تَمْلِكُونَ لِي مِنَ اللّٰهِ شَيْئاً ،شما هيچ نتوانى كردن بجاى من از خداى،و نتوانى تا حمايت كنى مرا از خداى،چه او عالم‌تر است به آنچه [١٠]شما در او خوض مى‌كنى، [يقال:افاض القوم فى الحديث و خاضوا فيه اذا تنازعوا فيه و ترادوا] [١١]كَفىٰ بِهِ شَهِيداً ،بس است خداى گواه ميان من و شما و او آمرزنده و بخشاينده است.

آنگه گفت: قُلْ ،بگو اى محمد! مٰا كُنْتُ بِدْعاً مِنَ الرُّسُلِ ،من مردى نيستم غريب و بديع از ميان پيغامبران.و البدع و البديع،كنصف و نصيف،يعنى،اول كس نيستم من كه دعوى پيغامبرى كردم [١٢]،بل پيش از من بسيار پيغامبران بودند.قال عدى بن زيد:

فلا انا بدع من حوادث تعترى [١٣] رجالا عرت من بعد بؤس و اسعد

[١] .سورۀ انبيا(٢١)آيۀ ٣٣،سورۀ يس(٣٦)آيۀ ٤٠.

[٢] .سورۀ شعرا(٢٦)آيۀ ٤.

[٣] .سورۀ يوسف(١٢)آيۀ ٤.

[٤] .سورۀ قصص(٢٨)آيۀ ٦٣.

[٥] .گا،آد:كرد.

[٦] .گا افزوده:آمد به ايشان.

[٧] .آج،ما،گا،لا،آد:سحرو.

[٨] .آج،ما:فرا.

[٩] .آج،ما،لا:فرا.

[١٠] .ما:با آنچه.

[١١] .اساس،آب و لا:ندارد،از آج افزوده شد.

[١٢] .ما،لا:كرد.

[١٣] .اساس:يعترى،به قياس با نسخۀ گا،تصحيح شد.