روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢٨ - ترجمه
«واو»،از كتابت حذف كردند تبعا للمصاحف،چنان كه گفت: وَ يَدْعُ الْإِنْسٰانُ بِالشَّرِّ دُعٰاءَهُ بِالْخَيْرِ... ، [١]و هيچ موجب نيست حذف«واو»را.و كذلك فى قوله:
سَنَدْعُ الزَّبٰانِيَةَ [٢] .
كسائى گفت:در كلام تقديم و تأخيرى هست،و التقدير و اللّٰه يمح الباطل على هذا الوجه.و فايدت اين تقدير آن است تا اشتباه زائل شود كه او جواب شرط است فى قوله: فَإِنْ يَشَإِ اللّٰهُ يَخْتِمْ عَلىٰ قَلْبِكَ ،و معنى آيت آن است كه او آن خداى است كه باطل را محو كند و بسترد و ناچيز كند و حق را درست كند به كلمات و گفتار خود. إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذٰاتِ الصُّدُورِ ،كه او عالم است به اسرار دلها و داند آنچه ايشان در دل دارند يا بر زبان دارند [٣]از تهمت رسول در باب آيت دوستى اهل البيت.
وَ هُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبٰادِهِ ،عبد اللّٰه عباس گفت:چون ايشان اين گمان بدو تهمت [٤]بردند،رسول را خداى تعالى آن آيت فرستاد،بترسيدند و بدانستند كه رسول را از غيبت خداى خبر داد،پشيمان شدند و بيامدند و با رسول توبه كردند و در دست و پاى رسول افتادند و ايمان تازه كردند.خداى تعالى [٥]آيت[١٨٧-پ]فرستاد و گفت:او آن خداى است كه توبه پذيرد از بندگانش بدان كه بيان كرديم،كه حقيقت توبه پشيمانى باشد بر گناه گذشته و عزم باشد [٦]كه در آينده مانند آن نكند براى قبح آن فعل.اما عبارات اهل علم و اصحاب اشارات در او مختلف است و معنى راجع با آنكه ما گفتيم.
جابر عبد اللّٰه انصارى روايت كند كه:اعرابىاى در مسجد رسول آمد و دو ركعت نماز كرد،آن قوت گفت:اللهم انى استغفرك و اتوب اليك از سر زبان، اميرالمؤمنين [٧]-عليه السلام-بشنيد،گفت:يا اعرابى!سرعت زبان به استغفار، [٨]توبت دروغزنان [٩]باشد،تو را از اين توبت توبت بايد كردن.اعرابى گفت:يا اميرالمؤمنين !توبه چه باشد [١٠]و چگونه بايد كردن؟گفت:بدان كه توبه را شش شرط
[١] .سورۀ بنى اسرائيل(١٧)آيۀ ١١.
[٢] .سورۀ علق(٩٦)آيۀ ١٨.
[٣] .آب:دانند،آج،ما،گا،لا،آد:رانند.
[٤] .ما:گمان تهمت بدو.
[٥] .آج،ما،گا،لا،افزوده:اين،آد:آن.
[٦] .ما،لا:ندارد،گا،آد:عزم آنكه.
[٧] .ما،گا،لا،آد،افزوده:على.
[٨] .ما،افزوده:و.
[٩] .آب،ما:دروغ زبان،آد:دروغزن.
[١٠] .اساس،آب:جبا شد.