وَ يَعْفُوا عَنِ السَّيِّئٰاتِ ،عفو كند از سيئات.اين دليل است بر آنكه توبه اسقاط عقاب نكند و قبول توبه ضمان ثواب باشد بر اوا [١]،نه اسقاط عقاب.چنان كه اصحاب وعيد گفتند،آن است كه اگر چنان بودى تكرار بودى و معنى هر دو لفظ يكى بود [٢]،و در دوم فايدت نبودى.ديگر آن‌كه اگر توبت اسقاط عقاب كردى بر سببى نماندى كه خداى عفو كردى.ديگر آن‌كه اگر توبه به اسقاط عقاب كردى بر سبيل وجوب-چنان كه گفتند-خداى نگفتى بر سبيل تمدح و منت: وَ يَعْفُوا عَنِ السَّيِّئٰاتِ.وَ يَعْلَمُ مٰا تَفْعَلُونَ [٣]،و داند آنچه كنند [٤].حق‌تعالى به اين دو كلمت خلق را اوميد داد و بترسانيد،گفت: وَ يَعْفُوا عَنِ السَّيِّئٰاتِ ،تا اوميد نبرند.و گفت: وَ يَعْلَمُ مٰا تَفْعَلُونَ [٥]،تا آمن [٦]نشوند.و حمزه و كسايى و خلف و حفص عن عاصم، «تفعلون»خواندند به«تا»خطاب،و باقى قرأ به«يا»خبرا عن الغائب.

سعيد بن المسيب روايت كرد از ابو هريره كه،رسول-صلى اللّٰه عليه و آله [٧]- گفت:

ان اللّٰه تعالى افرح بتوبة عبده المؤمن من الضال الواجد و من العقيم الوالد و من الظمآن الوارد ،خداى تعالى به توبۀ بندۀ مؤمن شادتر باشد ازآن‌كه گم كرده به يافته، و زن نازاينده به فرزند،و تشنه به آب سرد.

و هركه او توبۀ نصوح كند،خداى تعالى[١٨٨-پ]گناه او از ياد كرام‌الكاتبين- ببرد و از بقاع زمين.

وَ يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا ،گفت:و نيز اجابت كند دعاى مؤمنانى كه عمل صالح كنند،يقال:اجاب و استجاب بمعنى،قال [٨]:

فلم يستجبه عند ذاك [٩]مجيب
اين قول بيشتر مفسران است و لايق به سياقت آيت اين است.بعضى ديگر گفتند:فعل مؤمنان است،و اجابت به معنى طاعت است،يعنى مؤمنان،خداى را طاعت دارند و فرمان برند. وَ يَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ ،و خداى ايشان را از فضل خود و [١٠]

[١] .اساس و آب:بروا/براوا،بر او.

[٢] .آج،ما،لا:بودى.

[٥] [٣] .اسا،آب،آج،ما،لا:يفعلون،با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد.

[٤] .گا،آد:كنيد.

[٦] .آج،ما،گا،لا،آد:ايمن.

[٧] .ما:عليه السلام.

[٨] .آد،افزوده:الشاعر.

[٩] .آج،ما،گا،آد:ذلك.

[١٠] .آج،ما،آد:ندارد،لا:بر.