باشد كه در دل‌دارى بر طريق تحقير.اگر گويند:چون خداى دانست كه ايشان به [١]پيغامبران استهزا خواهند كردن،چرا فرستاد ايشان را؟گوييم،از اين [٢]چند جواب است:يكى آن‌كه همه چنين نكردند،بعضى ايمان آوردند و اگرچه اندك بودند، چنان كه گفت: ...وَ مٰا آمَنَ مَعَهُ إِلاّٰ قَلِيلٌ [٣]،جواب دوم آن‌كه،روا باشد كه ارسال ايشان لطف بود در بسيارى قبايح كه امتناع كردند از آن به مكان ايشان،و اگر نه وجود ايشان بودى همه را ارتكاب كردندى و ظلم بيش از آن كردندى.جواب بهتر و معتمدتر آن است كه براى اعلام مصالحى شرعى آمدند كه علم آن حاصل نشدى كس را الا از جهت ايشان.پس بر خداى واجب بود اعلام آن مصالح ايشان را و كس را الا از جهت ايشان.پس بر خداى واجب بود اعلام آن مصالح ايشان را اگرچه معلوم آن بود كه ايشان آن [٤]كار نبندند تا حجت خداى را باشد بر ايشان، [٥]ايشان را حجت نبود بر خداى.و اين طريقى [٦]است فى حسن تكليف من علم اللّٰه انه يكفر.

آنگه گفت:نه آن بود كه ما از ايشان عاجز بوديم كه[بسيارى را هلاك كرديم كه] [٧]به قوت از ايشان سخت‌تر بودند. وَ مَضىٰ مَثَلُ الْأَوَّلِينَ ،و مثل اولينان [٨]بگذشت، بعضى قصت [٩]ايشان و سنت و طريقت و عقوبتشان.و قصت آن گذشتگان مثل است و پند،اين ماندگان را.

وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ ،گفت:اگر بپرسى از اين كافران كه آسمان و زمين كه آفريد،و انشا و اختراع آن‌كه كرد؟بگويند كه: [١٠]خداى كه او عزيز و منيع و غالب است، هيچ‌چيز او را غلبه نكند و عالم است و دانا به آفريدن آن تا بر وجه احكام و اتساق در وجود آورد.

اَلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً ،او آن خداى است كه[٢٠٠-ر]زمين را به گهوارۀ شما كرد تا در او مى‌آسايى،چنان كه كودك در مهد خود. وَ جَعَلَ لَكُمْ فِيهٰا سُبُلاً ،و شما را در زمين راهها [١١]كرد كه به آن به مقاصد خود رسى و مطلوبات خود به-

[١] .ما:با.

[٢] .گا،آد:اين را.

[٣] .سورۀ هود(١١)آيۀ ٤٠.

[٤] .گا،آد:آن را.

[٥] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:و.

[٦] .گا،لا،آد:طريقتى.

[٧] .اساس و آب افتادگى دارد،از آج افزوده شد.

[٨] .ما:اولينيان.

[٩] .اساس:قوت،به قياس با نسخۀ آج،تصحيح شد.

[١٠] .گا،آد،افزوده:آفريد آن را.

[١١] .لا،افزوده:پديد.