مقاتل گفت: [٢]آيت در حارث بن قيس السهمى آمد-احد المستهزءين-و او مردى بود كه معبود به هواى خود پرستيدى [٣]هر وقتى چيزى كه دلش خواستى [٤].سفيان بن عيينه گفت:عرب براى آن سنگ‌پرست بودند كه خانۀ كعبه از سنگ بود.

حسن [٥]بن الفضل گفت:در آيت تقديم و تأخيرى هست،و تقدير آن‌كه،(أ فرايت من اتخذ هواه الهه)،يعنى،هواى خود [٦]به خداى خود كرده است.و هوا،شهوت باشد،و مراد مشتهى است و آنچه هوا و شهوت به او تعلق دارد.شعبى گفت:هوا را اشتقاق از هوى است،لانه يهوى بصاحبه [٧]فى النار،فكانه قال:من هوى هوى،هركه دنيا [٨]را هواى نفس دارد،در افتد در دنيا در بلا و عنا و در آخرت در دوزخ و لظى.

عبد اللّٰه عباس گفت:خداى تعالى در قرآن هيچ جاى ذكر هوا نكرد،و الا بنكوهيد آن را.و ابو امامه روايت كرد كه،رسول-عليه السلام-گفت:در زير سايۀ آسمان هيچ معبود را نپرستيدند كه خداى دشمن‌تر دارد از هوا.و

قال-عليه السلام -ثلث مهلكات و ثلث منجيات،فالثلاث المهلكات[٢٤٢-ر]شح مطاع و هوى متبع و اعجاب المرء بنفسه،و الثلاث المنجيات خشية اللّٰه فى السر و العلانية و العدل فى الرضا و الغضب و القصد فى الغنى [٩]و الفقر. گفت:سه چيز هلاك‌كننده است و سه چيز رهاكننده [١٠].

اما آن سه هلاك‌كننده [١١]:بخلى [١٢]است فرمان برده،و هوى از پى او رفته،و عجب مرد به خويشتن.و سه رهاكننده:ترس خداى است در پنهان [١٣]و آشكارا،و داد كردن است در خشم و خشنودى،و ميانۀ كارها نگاه داشتن در توانگرى [١٤]و

[١] .ما:پرستدى.

[٢] .آج،افزوده:اين.

[٣] .ما:پرستيدى.

[٤] .گا،افزوده:مى‌پرستيد.

[٥] .آج،ما،گا،لا:حسين.

[٦] .لا،افزوده:را.

[٧] .لا:لصاحبه.

[٨] .ما،گا:دنبال،آد:دنبال هواى نفس رود.

[٩] .ما:العنا.

[١٠] .لا:رهاننده.

[١١] .گا:كه هلاك‌كننده است،آد:سه چيز كه هلاك‌كننده است.

[١٢] .آج،ما:بخيلى.

[١٣] .آج،ما لا،نهان.

[١٤] .ما:تونگرى.