فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٢ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى اباحه شرعى
٤. تصرف در لقطه(مالى كه انسان آن را پيدا مىكند).
گرفتن، نگهدارى و انجام كارهايى كه حفظ مال پيدا شده به آن بستگى دارد از موارد اين تصرف است. در بعضى از موارد، اين تصرف مىتواند به صورت تملّك به قيد ضمان باشد.
شيخ طوسى(ره) مىنويسد:
«لقطه بر دو نوع است: ١. مالى كه گرفتن آن جايز است و بر گيرنده آن، ضمان و معرفى مال واجب نيست و آن عبارت از هر شيئى است كه ارزش مالى آن كمتر از يك درهم باشد، و يا مالى كه انسان آن را در خرابه ـ جايى كه نه كسى در آن سكونت دارد و نه نشانهاى از سكونت و آبادانى در آنجا وجود دارد ـ پيدا كند. ٢. مالى كه هم حفظ و نگهدارى و هم معرفى آن بر يابنده مال واجب است كه اين خود بر دو قسم است: انسان يا آن مال را در حرم(مكّه) پيدا كرده و يا در غير حرم. آنچه در حرم پيدا كند بايد به مدت يك سال در ايام حج در مواقف و جاهاى مختلف حج اعلام كند و در صورت پيدا شدن صاحب مال بايد آن را به او برگرداند. اگر تا يك سال صاحب آن پيدا نشد از طرف او صدقه بدهد؛ در اين صورت يابنده مال ضامن نخواهد بود.... اما آنچه را در غير حرم پيدا كند همانند قسم اوّل بايد به مدت يك سال معرفى كند و در صورت پيدا شدن صاحب مال، بايد آن را به او برگرداند؛ ولى اگر بعد از يك سال صاحب مال پيدا نشد مىتواند با آن مال همانند مال خود رفتار نمايد با اين تفاوت كه هر وقت صاحب آن پيدا شد ضامن خواهد بود...
كسى كه طعامى را در بيابان بيابد مىتواند آن را بخورد ولى در صورت پيدا شدن صاحب آن بايد قيمت آن را بپردازد. اگر گوسفندى را در كوير يا بيابان بى آب و علف پيدا كند مىتواند آن را ـ به شرط ضمانت قيمت آن ـ براى خود تصاحب كند، اما اگر شترى را در بيابان خشك بيابد نمىتواند آن را براى خود نگه دارد؛ زيرا شتر مىتواند مدتها در مقابل تشنگى و گرسنگى دوام بياورد. نيز شترى را