فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٥ - نقش زمان و مكان در استنباط آیت الله جعفر سبحانى
مسلمانان از آن مكان فرار مىكردند. رسول خدا(ص) براى جلوگيرى از خالى شدن محل استقرار مسلمانان فرمود: كسى كه از اين وبا فرار كند مانند كسى است كه در مقابل پيش روى دشمن فرار كند.
اين حديث دلالت مىكند كه نهى رسول خدا(ص) بنابر مصلحت خاصى بوده است؛ و آن اين كه خروج مسلمانان از منطقه باعث ضعف نظام اسلامى مىشده است و گرنه، خروج از يك مكان آلوده به وبا به جهت حفظ سلامت مانعى ندارد.
١٦. على بن مغيره مىگويد به امام صادق(ع) عرض كردم: مردم در شهرى ساكن هستند كه به علت وجود بيمارى خاصى دچار مرگ و مير مىشوند، آيا مىتوانند به شهر ديگرى بروند؟ امام(ع) فرمود: بله. گفتم: اين گونه نقل شده كه رسول خدا مردمى را كه چنين مىكردند سرزنش كرده است. امام(ع) فرمود:
«أولئك كانوا ربيئة [ ربية] بإزاء العدوّ فأمرهم رسول اللّه(ص) أن يثبتوا في موضعهم ولايتحوّلوا منه إلى غيره، فلمّا وقع فيهم الموت تحوّلوا من ذلك المكان إلى غيره فكان تحويلهم عن ذلك المكان إلى غيره كالفرار من الزحف»؛ (٢٢)
آنها طلايه دارانى بودند در مقابل دشمن. از اين رو رسول خدا(ص) دستور داد تا در مواضع خود ثابت بمانند و به جاى ديگرى كوچ نكنند. اما چون دچار مرگ و مير شدند، مواضع خود را ترك كردند و اين نقل مكان آنها مانند خوددارى از حمله به دشمن قلمداد شد.
١٧. عبداللّه بن بكير به واسطه برخى از اصحابش، از امام صادق(ع) روايت كرده كه حضرت فرمود:
«لا ينبغي أن يتزوّج الرجل الحرّ المملوكة اليوم انّما كان ذلك، حيث قال اللّه عزّ وجلّ : «و من لم يستطع منكم طولاً» و الطول المهر، و مهر الحرّة اليوم مثل مهر الأمة أو أقلّ»؛ (٢٣)
(٢٢) وسايل الشيعه، ج٢، باب ٢٠ از ابواب احتضار، حديث ٢.
(٢٣) همان، ج١٤، باب ٤٥ از ابواب «مايحرم بالمصاهرة»، حديث ٥.