فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣٢ - باز هم رؤيت هلال با چشم مسلّح رضا مختارى
تصريح كردهاند كه: «لحظه مقارنه، به تعبيرى همان لحظه تولّد ماه نو است». (٣٩)
بنابراين، نويسنده محترم ولادت هلال را در معنايى غير آنچه متّفقٌ عليه بين اهل فن است به كار بردهاند و مقصودشان از ولادت، همان «تشكيل و تحقق هلال» است كه برخى از غير اهل فن از آن به «ولادت شرعى هلال» تعبير كردهاند. بنابراين از اين پس، ما تعبير «ولادت هلال» را در مقاله ايشان بر معناى تشكيل و تحقّق هلال، حمل مىكنيم.پارهاى از مسامحات ديگر در عبارت مذكور هست كه پس از اين، روشن خواهد شد.
ده):
ظاهر آن است كه به مجرّد ولادت هلال، ماه آغازمىشود.
ـ در شب اوّل كه ماه از محاق خارج شده است، هلال بر آن صدق مىكند، هر چند كه مردم آن را نديده باشند.(همين شماره، ص١٧٧ ـ ١٧٨)
پاسخ:از اين عبارت به ضميمه عبارت قبل معلوم مىشود كه نويسنده معتقدند به صِرف خروج ماه از محاق و تحت الشعاع، هلال تشكيل مىشود و تحقق مىيابد. هر چند برخى چنين گفتهاند، ولى به نظر اهل فن، به صرف خروج از تحت الشعاع هلال تشكيل نمىشود، و چنانچه پيشتر گذشت، اساساً هلالِ غير قابل رؤيت حتى با چشم مسلّح بدون هيچ مانعى، هلال نيست، چون هلال به معناى نور قابل رؤيت ماه است.
يازده):
برخى از بزرگان مانند مرحوم محقق خويى در تعريف هلال، علاوه بر خروج از تحت الشعاع فرمودهاند: «بايد مقدارى هم از خورشيد فاصله گرفته به گونهاى كه قابليت رؤيت هر چند در برخى از مناطق را داشته باشد». به نظر ما اضافه نمودن چنين قيدى به تعريف هلال، وجهى ندارد.(همين شماره، ص١٨٠)
پاسخ:بدون چنين قيدى اصلاً هلالى وجود نخواهد داشت؛ زيرا، چنان كه گذشت، هلال يعنى نور قابل رؤيت.
(٣٩) گزارش جامع طرح سراسرى رؤيت هلال، ص١٥.