فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠٩ - آثار فقهى شيخ مفيد(ره) شيخ مفيد(ره)

قواعد اصولى كه مرحوم شيخ مفيد در جواب به اين پرسشها از آنها استفاده نموده عبارتند از:

يك. ظاهر كتاب: قبل از ذكر آيات، تصريح به حجيت ظواهر قرآن مى‌نمايد و مى‌فرمايد:

فإذا ثبت أنّ القرآن نزل بلغة العرب، وخوطب المكلّفون فيمعانيه على اللّسان، وجب العمل بما تضمنه على مفهوم كلام العرب دون غيرهم. (٨٦)

وقتى كه ثابت شد قرآن به زبان عربى نازل شده و مكلفين هم مورد مخاطب هستند، واجب است عمل نمودن به آن، طبق آنچه به زبان عربى از آن فهميده مى‌شود.

پس از اثبات حجيت ظواهر قرآن شروع مى‌كند به استدلال به چهار آيه از آيات قرآن:

الف ـ {إنّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللّهِ اثْناعَشَرَ شَهْراً في كِتابِ اللّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمواتِ وَاْلارضَ } . (٨٧)

ب ـ {شَهْرُ رَمَضانَ الَّذي أنْزِلَ فيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنّاسِ وَبَيّناتٍ مِنَ الْهُدى وَالْفُرْقان } . (٨٨)

بعد از نقل اين دو آيه به اين مضمون مى‌فرمايد: كلمه «شهر» كه در قرآن آمده وجه تسميه آن به «شهر» در لغت عرب به جهت شهرت آن به هلال است. (يعنى چون هميشه پيدا نمودن اول ماه به جهت ديدن هلال بوده، اين معنى شهرت يافته و مشهور شده و در نتيجه به اين معانى «شهر» اطلاق شده) از آن طرف هم چون ظاهر قرآن براى ما حجت است، علامت حلول ماه، ديدن هلال مى‌شود؛ نه چيز ديگر. (٨٩)

ج ـ {وَيَسْألوُنَكَ عَنِ الاهِلَِّة قُلْ هِيَ مواقيتُ لِلنّاسِ وَالْحَج } . (٩٠)

شيخ يادآور مى‌شود كه اين آيه نيز دلالت مى‌كند كه علامت حلول ماه، روءيت هلال