فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٠ - آثار فقهى شيخ مفيد(ره) شيخ مفيد(ره)
روايت چنين است:
عن عبدالله بن سنان عن أبي عبدالله(ع): ليس للمرأة مع زوجها أمر في عتق ولاصدقة ولاتدبير ولاهبة ولانذر في مالها إلا بإذن زوجها إلا في حجٍ أو زكاة أو برّ والديها أو صلة رحمها. (١٤)
بسيارى از فقها اين نهى را ارشاد بر شرطيت اذن شوهر در اين امور دانستهاند و فتوا دادهاند كه بدون اذن شوهر، نذر و امثال آن باطل است. اما شيخ مفيد از اين روايت شرطيت را برداشت نكرده بلكه حكم تكليفى جداگانهاى را متوجه شده است. به اين معنى كه وقتى زن مىخواهد اين امور را انجام دهد بايد از شوهر اجازه بگيرد كه اين اجازه گرفتن تكليف ديگر است و عتق يا وقف بدون اجازه گناه محسوب مىشود امّا عمل صحيح است. همانطور كه مىبينيم فتوا به صحت اين امور از اجتهاد مرحوم شيخ نشأت گرفته وإلا روايتى نداريم كه اين اعمال را صحيح معرفى كند. عبارت شيخ مفيد چنين است:
ويكره لها أن تعتق بغير إذنه وتوقف وتنذر نذراً حتى تستأذنه فيه، فإن فَعَلت شيئاً مما ذكرناه بغير إذن زوجها كانت مسيئة في ذلك ومضى فعلها ولميكن للزوج ردّه وفسخه. (١٥)
درخور توجه است كه در عبارت شيخ كراهت به معنى اصطلاحى آن نيست، بلكه به معنى حرمت است؛ زيرا مرتكب عمل مكروه گناهكار به حساب نمىآيد.
ويژگيهاى احكام النساء:
١ . مهمترين امتياز اين كتاب جمعآورى احكام مخصوص زنان در يك جا و با دقت زياد است و اين كار در آن زمان بىسابقه بوده است.
٢ . اين اثر در ميان كتابهاى فقهى شيخ از مسائل بيشترى برخوردار است نه اين كه بيشتر به فروعاتى پرداخته كه منصوص نيستند. بلكه مراد اين است كه بسيارى از مسائل
(١٤) وسائل الشيعة، باب ١٥ من أبواب كتاب النذر والعهد.
(١٥) مصنّفات شيخ مفيد، ج٩، أحكام النساء، ص٣١.