فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٨ - آثار فقهى شيخ مفيد(ره) شيخ مفيد(ره)
مضمون آيه يا روايتى نداريم.
در باب قبله فرموده:
فيجب على المتعبّد أن يعرف القبلة، ليتوجّه إليها في صلاته، وعند الذّبح، والنّحر لنسكه، واستباحة مايأكله من ذبائحه، وعند الاحتضار، ودفن الاموات، وغيره من الاشياء التي قررت شريعة الاسلام التوجّه الى القبلة فيها. (١١)
بر انسان متعبّد واجب است قبله را بشناسد؛ تا در نماز و هنگام ذبح و نحر در مناسك حج و ذبحهاى ديگر كه به جهت خوردن گوشت حيوانات است و در وقت احتضار و دفن اموات، كه در تمام اينها رو به قبله بودن شرط است، رو به قبله بودن ممكن باشد.
اين فتوا از مصاديق مقدمه واجب است كه در اصول مطرح است.نمونه ديگر اين كه در نوشيدن آب نجس مىفرمايد:
ولابأس أن يضرب المضطرّ من المياه النّجسة بمخالطة الميتة لها والدّم وما أشبه ذلك، ولايجوز له شربها مع الاختيار، وليس الشُّرب منها مع الاضطرار كالتطهّر بها لانّ التطهّر قربة إلى الله ـعزّوجلّـ والتّقرب إليه لايكون بالنّجاسات.... (١٢)
هنگام اضطرار مىتوان آب نجس را خورد؛ اما در موقع اضطرار نمىشود با آب نجس وضو گرفت يا غسل كرد؛ چرا كه در وضو غسل قصد قربت شرط است. در وضو و يا غسل با آب نجس نمىشود قصد تقرّب نمود.
مطلب فوق، منصوص نيست بلكه عقل اين را تشخيص مىدهد. به عبارت ديگر عقل، اين را از مصاديق اجتماع ضدّين مىداند و در نتيجه حكم به عدم جواز وضو و غسل با آب نجس مىنمايد.
ويژگيهاى مقنعه:
١. مباحث اكثر كتابهاى فتوايى از طهارت شروع مىشوند؛ اما شيخ مفيد در اين كتاب از اعتقادات شروع نموده؛ يعنى چيزهايى كه اعتقاد به آنها واجب است.
(١١) همان، ج١٤، المقنعة، ص٩٥.
(١٢) همان، ج١٤، المقنعة، ص٦٨.