لاضرار» مى‌توان ضمان را ثابت كرد يا نه؛ بايد مبانى گوناگون فقها در اين حديث را بررسى كنيم. از آن جهت كه اين مبانى در بررسى قواعد فقهى پيش از اين بيان شده دراينجا به اختصاربه آنها اشاره مى‌شود. مبانى مهم دراين حديث عبارتند از:

١.مبناى شيخ انصارى:وى براين باور است كه حديث لاضرر تنها احكامى را كه عمل بدانها موجب ضرر مى‌شود نفى مى‌كند. چگونگى نفى عبارت است از نفى سبب (حكم) به لسان نفى مسبب (ضرر) .شيخ مى‌نويسد:

مدلول قاعده، نفى حكم شرعى است كه موجب ضرر مى‌شود. بنا بر اين در حديث با نفى مسبب (ضرر) نفى سبب ضرر(احكام ضررى) شده است. (٢٥)

٢. مبناى شيخ الشريعه:مدلول حديث، نهى تكليفى از ضرر رساندن به ديگران است؛ زيرا اگر چه جمله «لاضرر» خبريه است ليكن چون در مقام انشاء است دلالت بر نهى مى‌كند؛ مانند جمله«يعيد» كه در مقام انشاء، دلالت بروجوب اعاده مى‌كند. او دراين باره مى‌نگارد:

مدلول قاعده، نهى تكليفى و حرمت ضرر رساندن است. (٢٦)

٣. مبناى آخوند خراسانى:نفى حكم ضررى شده بر زبان ادعاى نفى موضوع آن؛مانند«لاشك لكثير الشك». ايشان مى‌نويسد:

مدلول حديث، نفى احكام ضررى برزبان نفى موضوعات ضررى ادعائاً است. (٢٧)

٤. مبناى فاضل تونى براساس نقل شيخ انصارى:ضررى كه در اسلام جبران نشده باشد وجود ندارد. براساس اين مبنا هر جا احكام شرعى موجب ضرر باشند شارع آن را جبران كرده است.وى در اين باره مى‌گويد:

مدلول حديث، نفى ضررى است كه از نظر شارع جبران و تدارك نشده باشد. (٢٨)

(٢٥) شيخ انصارى، فرايد الاصول،ج٢، ص٥٣٤، موءسسه نشر اسلامى.
(٢٦) شيخ الشريعه، قاعده ءلاضرر ولاضرار، ص٢٨،موءسسه آل البيت.
(٢٧) آخوند خراسانى، كفاية الاصول،ص٣٨٢، موءسسه آل البيت.
(٢٨) فرايد الاصول،ص٥٣٢.